شناسایی عوامل مؤثر بر بهره‌برداری از فرصت‌های کارآفرینانۀ گردشگری سلامت در شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گردشگری مذهبی، مؤسسۀ عالی غیر انتفاعی خردگریان مطهر، مشهد، ایران.

2 گردشگری مذهبی،مؤسسۀ عالی غیر انتفاعی خردگریان مطهر، مشهد، ایران.

چکیده

نظر به تحریم‌های بین‌المللی و همه‌گیری کووید 19، کسب‌وکارهای وابسته به گردشگری کلان‌شهر مشهد بیشتر از سایر صنایع دیگر تحت تأثیر عوامل مستقیم قرار گرفته است. تحقیق پیش رو سعی دارد به بررسی عوامل مؤثر بر بهره‌برداری از فرصت‌های کارآفرینانۀ گردشگری سلامت در شهر مشهد بپردازد تا بتواند علاوه بر بهبود وضعیت شرایط موجود راهکارهایی برای آینده در جهت بهبود این صنعت ارائه دهد. این پژوهش با استفاده از روش ترکیبی کمی و کیفی به جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها پرداخته و براساس روش نمونه‌گیری ترکیبی سازمان‌دهی شده است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه با 204 کارآفرین در حوزه‌های گردشگری سلامت بود که با استفاده از روش مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته انجام شد. از آنجاکه رویکرد داده‌بنیاد مبنای تحلیل بود عوامل مؤثر شناسایی و در قالب 6 دسته، 12 جزء، 16 شاخص و 66 کد، میزان توافق به‌دست‌آمده با استفاده از آزمون تامس کوهن سنجیده شد. پس از تأیید یافته‌ها، پرسش‌نامۀ محقق‌ساخت تنظیم و در دور مجدد در اختیار متخصصان و کارآفرینان قرار گرفت. پس از توزیع و جمع‌آوری پرسش‌نامه‌ها، داده‌ها در نرم‌افزار SPSS وارد شد و با استفاده از  آزمون اولویت‌بندی کمی فریدمن مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که مهم‌ترین اولویت‌های مؤثر بر حوزۀ کارآفرینانۀ گردشگری سلامت در شهر مشهد دربردارندۀ چهار شاخص اصلی تبلیغ و ترویج فرهنگ کارآفرینی، مدیریت حمل‌ونقل عمومی، آموزش و جمعیت است. در نهایت پیشنهادهایی در جهت بهبود وضعیت گردشگری سلامت  شهر مشهد از منظر کارآفرینی داده شده است.

کلیدواژه‌ها


پلویی، کیوان؛  فضلی، صفر؛ درویشی سه‌تلانی، فرهاد؛ بیات، روح‌الله و قادری، اسماعیل. (1398) اولویت بندی عوامل مؤثر بر توسعۀ صنعت گردشگری سلامت ایران در افق 1414 با رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری. گردشگری و توسعه، 3(8)، 1-29.
ثانوی گروسیان، وحید؛ میرابی، وحیدرضا؛ کردلویی، حمیدرضا و حسن‌پور، اسماعیل. (1398). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر بازاریابی خدمات در حوزۀ توریسم سلامت شهر مشهد با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی. مطالعات مدیریت گردشگری، 14(15)، 249-269.
دانایی‌فرد، حسن و  امامی، سید مجتبی. (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی ‌داده‌بنیاد. اندیشۀ مدیریت راهبردی (اندیشۀ مدیریت)، 1(2)، 69-79.
رحمانی، حجت؛  عرب، محمد؛  سعیدپور؛ جلال؛ رجبی واسوکلائی، قاسم و میرزایی، هیوا. (1399). بازار گردشگری سلامت ایران در پاندمی‌کرونا و بعد از آن: نامه به سردبیر. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت، ۵(۳)، ۱۶۵-۱۶۸.
رفیعی دارانی، هادی و براتی، جواد. (1393). نقش صنعت گردشگری در ایجاد اشتغال در استان خراسان رضوی. مطالعات مدیریت گردشگری، 8(25)، 134-139.
رفیعی، فاطمه و غمخوار، سعید. (1395). بررسی وضعیت گردشگری سلامت در کلان‌شهر مشهد. در اولین کنفرانس ملی تحول و نوآوری سازمانی با رویکرد اقتصاد مقاومتی. ایران، مشهد.
سعیدبخش، سعید؛ کاظمی، علی؛ نعمت‌بخش، محمد و رنجبریان، بهرام. (1399). طراحی مدل بازاریابی گردشگری پزشکی جمهوری اسلامی با رویکرد سیستم‌های پیشنهاددهنده. تحقیقات بازاریابی نوین، 10(2)، 105-128.
ملکی، سعید و توانگر، معصومه. (1398). بررسی و تحلیل چالش‌های گردشگری سلامت مشهد از منظر بیماران خارجی. جغرافیا و توسعة فضای شهری، 2(2)، 153-165.
Brown, G., Smith, A. & Assaker, G. (2016). Revisiting the host city: An empirical examination of sport involvement, place attachment, event satisfaction and spectator intentions at the London Olympics. Tourism management, (55), 160-172.
Carland, J. W., Hoy, F., Boulton, W. R., et al. (1984). Differentiating entrepreneurs from small business owners: A conceptualization. Academy of Management Review, (9), 354-359.
Chowdhury, M. , Prayag, G., Orchiston, C. & Spector, S. (2019).  Postdisaster social capital, adaptive resilience and business performance of tourism organizations in Christchurch, New Zealand. Travel Research, 58(7), 1209-1226.
Health at a Glance: Europe 2020: State of Health in the EU Cycle. (2020). Belgium: OECD Publishing.
Kirzner, I. M. (1979). Perception, opportunity, and profit. Chicago: The University of Chicago.
Lee, C. (2016). Medical Tourism, an Innovative Opportunity for Entrepreneurs. Asia Entrepreneurship and Sustainability, (3), 117-121.
Busenitz, L. W., Plummer, L. A., Klotz, A. C., Shahzad, A. & Rhoads, K. (2014). Entrepreneurship research (1985–2009) and the emergence of opportunities. Entrepreneurship Theory and Practice, 38(5), 1-20. 
Moghimehfar, F. & Nasr-Esfahani, M. H. (2011). Decisive factors in medical tourism destination choice: A case study of Isfahan, Iran and fertility treatments. Tourism Management, (32), 1431–1434.
Ram, M. & Barrett, G. (2020). Ethnicity and enterprise. In S. Carter & D. JonesEvans (Eds.), Enterprise and Small Business: Principles, Practice and Policy. Harlow: Pearson Education.
Tourism Research and Marketing (TRAM). (2008). Volunteer Tourism: a global analysis. Arnhem: ATLAS.
Tsvetkov, T. (2018). Health Tourism in the EU: Facts and Figures. Retrived from https://pro.regiondo.com/health-tourism-eu/
World Tourism Organization. (2019). Draft Manual of a Satellite Account for Tourism. Retrived from statistics.unwto.org/sites/all/files/docpdf/parti.pdf.