پیشران‌های گردشگری توسعۀ پایدار در ایران با تأکید بر جهانی‌شدن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجوی دکتری مدیریت گردشگری، گروه مدیریت گردشگردی، دانشکدة علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

10.22034/toc.2021.252805.1026

چکیده

جهانی‌شدن و  ارتباط آن با گردشگری پدیده‌ای است که امروزه در محافل علمی خصوصاً گردشگری توجه‌ها را به خود جلب کرده است. اگرچه این پدیده درگذشته نیز وجود داشته ولی در عصر کنونی به دلیل تغییرات سریع و رشد تکنولوژی و فناوری‌های ارتباطی، رنگ و بوی دیگری به خود گرفته است. اهداف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های کلیدی رفتار گردشگران در ایران، در پارادایم جهانی‌شدن و توسعة پایدار است. روش تحقیق از نظر نوع، ترکیبی (کیفی-کمی)، و ازلحاظ هدف، کاربردی است. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامة خبرگان در راستای مصاحبة ساختاریافته استفاده ‌شده است که با استفاده از روش گلوله برفی حجم نمونه 45 نفر انتخاب شد. بازة زمانی جمع‌آوری داده‌ها خردادماه تا آبان ماه 1398 بود و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آینده‌پژوهی به کمک نرم‌افزار میک مک استفاده‌ شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که: 1- بعد فناوری (تکنولوژیکی)، 2- بعد اقتصادی، 3- بعد سیاسی به ترتیب اولویت‌های ذکرشده، کلیدی‌ترین پیشران‌های گردشگری توسعة پایدار در ایران با تأکید بر جهانی‌شدن است. در ادامه تحلیل‌های صورت‌گرفتة نتایج بیانگر آن است که جهانی‌شدن با گردشگری رابطة معنادار و مثبتی دارد و میزان این تأثیرات در راستای ابعاد توسعة پایدار (سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، اکولوژی، فناوری) در شکل‌گیری رفتار گردشگر مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


ایمانی خوشخو، محمدحسین و نادعلی‌پور، زهرا. (1395). ارائة الگوی مفهومی رقابت‌پذیری مقصد گردشگری در چارچوب توسعة پایدار. گردشگری و توسعه، 5(1)، 84-106.
باومن، زیگومنت. (1379). جهانی‌شدن بعضی مردم محلی‌شدن بعضی دیگر (ترجمة دکتر فرهنگ ارشاد). جامعة سالم، 33، 12-56.
ذکایی، محمدسعید. (1386). فرهنگ مطالعات جوانان. تهران: نشر آگه.
زالی، نادر و زمانی‌پور، مسعود. (1394). تحلیل سیستمی متغیرهای راهبردی توسعة منطقه‌ای در برنامه‌ریزی سناریو مبنا (موردمطالعه: مازندران). آمایش سرزمین، 7(1)، 1-28.
زاهدی، شمس السادات. (1393). مبانی توریست و اکوتوریسم پایدار (با تأکید بر محیط زیست). تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
سجاسی قیداری، حمدالله؛ صادقلو، طاهره و شهدادی، علی. (1394). اثرات جهانی‌شدن بر تغییرات سبک زندگی در نواحی روستایی. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 7(4)، 153-188.
سحابی، جلیل. (1389). هویت و جهانی‌شدن. تهران: پژوهشکدة تحقیقات کاربردی.
ضرغام بروجنی، حمیدرضا و خسروانی دهکردی، افروز. (1391). اثرات توسعة گردشگری بر شاخص‌های صلح. مطالعات مدیریت گردشگری، 7(19)، 25-45.
عباسی تقی دیزج، رسول و نعمتی، ولی. (1398). تحلیل فازی عوامل مؤثر بر جذب گردشگر خارجی در سطح کلان. برنامه‌ریزی توسعة گردشگری، 8(30)، 95-110.
فرهادی یونکی، مجید و عنابستانی، علی‌اکبر. (1397). شناسایی متغیرهای کلیدی در شکل‌گیری برند مقصد گردشگری مبتنی بر روش آینده پژوهی (مطالعة موردی: روستای هدف گردشگری سوادجان استان چهارمحال و بختیاری). دومین کنفرانس بین المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران: مؤسسة آموزش عالی علامه خویی (ره).
فرهادی یونکی، مجید؛ شفیعی، زاهد و عنابستانی، علی‌اکبر. (1397). واکاوی عوامل ساخت جوهرة برند در روستای هدف گردشگری از دیدگاه جامعة میهمان و میزبان (مطالعة موردی: روستای هوره استان چهارمحال و بختیاری). دومین کنفرانس بین المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران: مؤسسة آموزش عالی علامه خویی (ره).
کیانی، داود. (1380). مقدمه‌ای بر جهانی‌شدن. اندیشة صادق، 5، 28-35.
کریمیان بستانی، مریم و لطیفی‌پور، محمد. (1397). واکاوی اثرات جهانی‌شدن بر توسعة اقتصاد شهری با تأکید بر توریسم (مطالعة موردی: شهر شیراز). مطالعات علوم اجتماعی، 4(3)، 11-20.
نکویی، زهرا؛ ضرغام بروجنی، حمیدرضا و ایمانی خوشخو، محمدحسین. (1389). بررسی رابطة جهانی‌شدن با توسعة گردشگری (مطالعة موردی: تهران). مطالعات ملی، 11(41)، 110-134.
 
Akadiri, S. S., Lasisi, T. T., Uzuner, G. & Akadiri, A. C. (2020). Examining the causal impacts of tourism, globalization, economic growth and carbon emissions in tourism island territories: bootstrap panel Granger causality analysis. Current Issues in Tourism, 23(4), 470-484.‏
Astara, I. W. W., Budiarta, I. W. & Wesna, P. A. S. (2018). Legal Politics of Culture and Local Identity (Balinese) as Cultural Resources in Tourism Interaction in the Era of Globalization. In Proceedings of International Conference of Social Science, ICOSS 2018. European Alliance for Innovation (EAI).
Baptista, J. A. (2017). The good holiday: Development, tourism and the politics of benevolence in Mozambique (Vol. 30). New York: Berghahn Books.‏‏
Branstetter, L. G., Glennon, B. & Jensen, J. B. (2019). The IT revolution and the globalization of R&D. Innovation Policy and the Economy, 19(1), 1-37.‏
Brelik, A. (2018). Globalization in tourism. Economic Science for Rural Development Conference Proceedings (No. 47), Jelgava.
Butler, R.W. (1998). Sustainable tourism: Looking backwards in order to progress? In C.M. Hall & A.A. Lew (eds.) Sustainable Tourism: A Geographical Perspective. Harlow: Addison-Wesley Longman.
Cleveland, M., Rojas-Méndez, J. I., Laroche, M. & Papadopoulos, N. (2016). Identity, culture, dispositions and behavior: A cross-national examination of globalization and culture change. Journal of Business Research, 69(3), 1090-1102.‏
Clarke, J. (1997). A framework of approaches to sustainable tourism. Journal of Sustainable Tourism, 5(3), 224-233.
Destek, M. A. (2019). Investigation on the role of economic, social, and political globalization on environment: evidence from CEECs. Environmental Science and Pollution Research,  27, 1-14.‏
Farhadi Uonaki, M., Shafiee, Z. & Rastghalam, M. (2018). The Identification of the Effective Key Propellants in the Essence of the Brand of Target Tourism Villages (Case Study: Saman County in Chahar Mahal and Bakhtiari Province). Journal of Research and Rural Planning, 7(2), 157-177.‏
Gawor, L. (2008). Globalization and its alternatives: antiglobalism, alterglobalism and the idea of sustainable development. Sustainable Development, 16(2), 126-134.
Giddens, A. (2003). The Globalizing of Modernity. In D. Held and A. McGrew (eds.), The Global Transformation Reader: An Introduction to the Globalization Debate. Cambridge: Polity Press.
Haessly, J. (2010). Tourism and a culture of peace. In O. Moufakkir & I. Kelly (eds.), Tourism, Progress, and Peace. CABI: Wallingford, Oxfordshire, UK.
Henry, J. (2001). Creativity and perception in management. California: Sage Walton Hall Publication.
Hosseini, H., Rashidi, S. F. & Hamzehee, A. (2020). Study of the Impact of Environmental Pollution on Efficiency and Sustainable Development using Data Envelopment Analysis. MATEMATIKA: Malaysian Journal of Industrial and Applied Mathematics, 36(2), 157-179.
Kock, F., Josiassen, A., Assaf, A. G., Karpen, I. & Farrelly, F. (2019). Tourism ethnocentrism and its effects on tourist and resident behavior. Journal of Travel Research, 58(3), 427-439.‏
Khasawneh, M. S. & Al-Smadi, H. M. (2019). The chaenges resulting from globalization in tourism industry and their impact in the development of tourism activity in Jordan. GeoJournal of Tourism and Geosites, 25 (2), 524–542.‏
Kellerman, A. (2020). Globalization and spatial mobilities: Commodities and People, Capital, Information and Technology. Cheltenham: Edward Elgar Publishing.‏
Liu, Z. (2003). Sustainable tourism development: a critique. Journal of Sustainable Tourism, 11(6), 459–475.
Moaven, Z., Khajenoori, B., Forooghan Geransaieh, Z. & Rayanpour, R. (2017). Globalization of culture and religious tourism. European Online Journal of Natural and Social Sciences: Proceedings, 6(1), 1-12.
Makasi, A. & Govender, K. (2015). Globalization and sustainable development: a conceptual model. Mediterranean Journal of social sciences, 6(4), 341-349.‏
Middleton, V. & Clarke, J. (2001). Marketing in travel and tourism. London: Butterworth–Heinemann.
Kim, S. S., Prideaux, B. & Prideaux, J. (2007). Using tourism to promote peace on the Korean Peninsula. Annals of Tourism Research, 34(2), 291-309.‏
Smeral, E. (1998). The impact of globalization on small and medium enterprises: new challenges for tourism policies in European countries. Tourism Management, 19(4), 371-380.‏
Saint Akadiri, S., Alola, A. A. & Akadiri, A. C. (2019). The role of globalization, real income, tourism in environmental sustainability target. Evidence from Turkey. Science of the total environment, 687, 423-432.
Sobol, K., Cleveland, M. & Laroche, M. (2018). Globalization, national identity, biculturalism and consumer behavior: A longitudinal study of Dutch consumers. Journal of Business Research, 82, 340-353.
Tavallai, S. (2006). Globalization as a means for tourism development in Iran (Kerman). Geographical research, 685, 13950-13961.‏
Waters, M. (2010). Globalization. London: Routlege.
Weaver, D. (2012). Organic, incremental and induced paths to sustainable mass tourism convergence. Tourism Management, 33, 1030–1037.