شناسایی و تجزیه و تحلیل شاخص‌های مؤثر بر انتخاب مقصد گردشگری سلامت از دید گردشگران پزشکی سالمند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت گردشگری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.

2 پژوهشگر دکتری مدیریت گردشگری، مدرس دانشگاه علم و هنر، دانشکدۀ علوم انسانی، گروه مدیریت، یزد، ایران.

چکیده

الگوی رشد جمعیت در جهان روندی روبه‌رشد به سمت سالمندی را نشان می‌دهد و همین خود منشأ ایجاد یک رویکرد جهانی در قرن 21 شده است. با ‌افزایش ‌سرعت ‌سالمندی در ‌جمعیت‌ دنیا‌ و ‌افزایش ‌میزان ‌سالمندان، ‌یکی ‌از ‌صنایعی‌ که ‌در ‌چند ‌دهۀ ‌اخیر، ‌این‌ بخش ‌از ‌بازار ‌برای ‌آن‌ها ‌جذاب ‌به ‌نظر ‌می‌رسد، ‌صنعت‌گردشگری ‌است. یکی از فعالیت‌های مناسب برای افراد مسن و سالمند به‌منظور بازگشت و ارتقای ابعاد جسمانی و روحی‌شان، گردشگری پزشکی است. با توجه با این امر که درک فرآیند انتخاب مقصد گردشگران پزشکی سالمند برای دولت‌ها، سازمان‌های گردشگری و تورگردانان در عرصۀ رقابت جهانی اهمیت فراوانی دارد، در این تحقیق، ابتدا با بررسی ادبیات در زمینۀ گردشگری پزشکی مخصوص سالمندی، ابعاد و شاخص‌های ضروری موجود در مقاصد گردشگری پزشکی موردنیاز این گروه از گردشگران سلامتی، شناسایی و درگام بعد، با استفاده از متدولوژی تحلیلی «مدلسازی ساختاری تفسیری» روابط بین ابعاد و عوامل مؤثر بر انتخاب مقصد گردشگری سلامت از دید گردشگران پزشکی سالمند تعیین و به‌صورت یکپارچه تحلیل شده است. نتایج این بررسی حاکی از آن است که عوامل برخورداری مراکز درمانی از نیروی انسانی متخصص و آموزش‌دیده در ابعاد مختلف پزشکی-روانپزشکی مرتبط با گردشگران پزشکی سالمند، نگاه انسان‌دوستانه و برخورد مناسب پزشکان و کادر درمان، وجود امکانات رفاهی و تفریحی در اطراف مراکز درمانی جهت افزایش راحتی و امنیت گردشگران، توانمندی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در ارائۀ خدمات، تأسیسات اقامتی مناسب گردشگران پزشکی سالمند و کاهش زمان ویزیت و معاینۀ گردشگران پزشکی سالمند از مهمترین و پررنگ‌ترین شاخصه‌های لازم در جذب گردشگران پزشکی سالمند به یک مقصد گردشگری سلامت است.

کلیدواژه‌ها


  • آخوندنژاد، آرمان؛ داز، بی بی سارا و دهقانلو، سعید. (1395). نقش منابع مقصد در رضایت گردشگر. دومین کنفرانس بین‌المللی شهرسازی، مدیریت و توسعۀ شهری، شیراز، ایران.
  • اذانی، مهری و لطفی، فرنوش. (1392). ارزیابی شاخص‌های انتخاب و کیفیت جاذبه‌ها و مقاصد گردشگری استان هرمزگان با استفاده از مدل AHP. اولین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار، همدان، ایران.
  • آذر، عادل و بیات، کریم. (1387). طراحی مدل فرایندمحوری کسب‌وکار با رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM). مدیریت فناوری اطلاعات، 1(1)، 3-18.
  • اسعدی، میرمحمد؛ رحیم‌زاده ترابی، نگار و احمدخانی، مسعود. (1395). راهکارهای توسعۀ گردشگری سالمندی با رویکرد تکنیک مدلسازی ساختاری تفسیری(ISM) در استان یزد. مطالعات اجتماعی گردشگری، 4(7)، 83-104.
  • امیری، الناز و موسوی، میرسعید. (1396). نیازهای بیماران سالمند بستری در بیمارستان. دومین کنفرانس بین‌المللی انسان، معماری، عمران و شهر، تبریز، ایران.
  • آهنگران، جعفر؛ موسوی بازرگان، سید جلال و نظری اورکانی، سولماز. (1392). تدوین الگوی گردشگری قابل دسترس. گردشگری، 2(2)، 11-25.
  • بن، مائده و تراب احمدی، مژگان. (1389). مروی بر وضعیت گردشگری پزشکی در کشورهای درحال‌توسعه با تأکید بر کشور ایران. کتاب ماه علوم اجتماعی، (36)، 103-114.
  • تبریزی، نازنین؛ نوذراصل، سهند؛ نقوی، مریم و اسماعیلی، مجید. (1397). سنجش نگرش گردشگران سالمند به شهر مشهد از نظر شاخص‌های شهر دوستدار سالمند. گردشگری شهری، 5(3)، 83-99.
  • دهدشتی شاهرخ، زهره و انچه‌ای، امیرحسین. (1383). راهکارهای توسعۀ گردشگری در جمهوری اسلامی ایران (برگرفته از راهکارهای توسعۀ گردشگری در کشورهای مالزی، ترکیه و تونس). مطالعات مدیریت گردشگری، 2(4)، 31-68.
  • رجوعی، مرتضی و مؤمنی، امیر عباس. (1398). شناسایی نیازهای زائران سالمند در اماکن متبرکه و مذهبی (مورد مطالعه: حرم مطهر حضرت رضا (ع)). فرهنگ رضوی، (26)، 37-70.
  • رژه، ناهید؛ هروی کریموی، مجیده و فروغان، مهشید. (1389). نیازهای بیماران سالمند بستری در بیمارستان. سالمند، (15)، 42-52.
  • رضوانی، محمدرضا؛ منصوریان، حسین؛ احمدآبادی، حسن؛ احمدآبادی، فرشته و پروایی هره دشت، شیوا. (1392). سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی (مطالعۀ موردی: شهرستان نیشابور). پژوهش‌های روستایی، 4(2)، 301-326.
  • رفیع‌زاده، ندا. (1382). طراحی معماری مناسب برای سالمندان. صفه، 13(3 و 4)، 111-117.
  • رمضانیان، محمدرحیم؛ مرادی، محمود و سلطانی، فاطمه. (1394). تحلیل موانع تعامل‌پذیری فرهنگی در زنجیرۀ تأمین صنعت خودرو با به‌کارگیری رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM). مدیریت فرهنگ سازمانی، 13(2)، 369-391.
  • رنجبریان، بهرام و زاهدی، محمد. (1390). شناخت گردشگری. اصفهان: انتشارات چهارباغ.
  • شعایی، فاطمه؛ عالی‌زاد، ویدا و ازخوش، منوچهر. (1392). تبیین سلامت سالمندان: یک مدل جمعیت‌شناختی. سالمند، (26)، 60-69.
  • صفرآبادی، اعظم؛ یوسفی، ابراهیم؛ مؤیدفر، سعیده و شاه زیدی، سمیه سادات. (1395). مقاصد نوظهور گردشگری شهری با تأکید بر جاذبه‌های اجتماعی فرهنگی قومیت (مطالعۀ موردی: شهر کرمانشاه). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 6(19)، 141-168.
  • طباطبایی نسب، سید محمد؛ نوری، ابوالفضل؛ محمدنبی، زهره و حشمتی، فرزانه. (1393). گونه‌شناسی مشتریان در گردشگری پزشکی. مطالعات مدیریت گردشگری، 9(26)، 53-76.
  • طبیبی، سیدجمال‌الدین؛ نصیری‌پور، امیر اشکان؛ ایوبیان، علی و باقریان محمودآبادی، حسین. (1391). مکانیزم‌های اطلاع‌رسانی و جذب گردشگران پزشکی در بیمارستان‌های شهر تهران. مدیریت اطلاعات سلامت، 9(3)، 416-423.
  • عبدالوند، محمدعلی و بنی‌اسدی، مهدی. (1398). تبیین الگوی پدیدارشناختی مفهوم گردشگری سلامت با تأکید بر تبلیغات شفاهی مراکز درمانی. مدیریت بهداشت و درمان، 10(2)، 7-22.
  • علیزاده ثانی، محسن؛ فراهانی، بنفشه و احمدی خطیر، طاهره. (1393). عوامل انگیزشی گردشگری سلامت در چشمه‌های آبگرم استان مازندران (مطالعۀ موردی: چشمه‌های آبگرم رامسر و لاویج). برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری، 3(11)، 33-52.
  • قلمکاری، شرمینه. (1393). راهبردهای توسعۀ گردشگری سالمندی رهیافت بخش‌بندی بازار با استفاده از شبکه‌های عصبی (رسالۀ دکتری منتشرنشدۀ مدیریت گردشگری). دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.
  • کروبی، مهدی. (1390). رسانه‌های ارتباط جمعی و انتخاب مقصد گردشگری. مطالعات گردشگری، 6(15)، 111-136.
  • کریمی علویچه، محمدرضا؛ اصلانی افراشته، امیر و نائلی، مریم. (1398). کاوشی بر تبیین پیشایندها (پیش‌زمینه‌ها) و پیامدهای رضایت از تجربۀ سفر گردشگران سالمند. مطالعات‌ مدیریت‌ گردشگری، 14(45)، 1-34.
  • مهدوی، شیرین؛ عمادزاده، مصطفی و انصاری، آذرنوش. (1397). شناسایی و پیش‌بینی بازار گردشگران سالمند بر مبنای ارزش‌های مورد انتظار. مطالعات مدیریت گردشگری، 13(44)، 39-70.
  • میرزایی، محیا؛ کاووسی، زهرا؛ والی، لیلا و محمودی، لاله. (1395). داروهای مناسب تجویزنشده در بیماران سالمند بستری در بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی ایران با استفاده از ابزار غربالگری داروهای مناسب تجویزنشده در افراد سالمند. سالمند، (41)، 281-289.
  • نیلی‌پور، سید علی‌اکبر؛ تقوایی، مسعود؛ نصر اصفهانی، محمدحسین و کوهی اصفهانی، مجید. (1394). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل موثر در توسعه گردشگری سلامت. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 7(4)، 45-60.
  • Bookman, M. Z. & Bookman, K. R. (2007). Medical tourism in developing countries. New York: Palgrave Macmillan.
  • Gu, D., Zhu, H., Brown, T., Hoenig, H. & Zeng, Y. (2015). Tourism experiences and self-rated health among older adults in china. Journal of Aging and Health, 28(4), 675-703.
  • Gustin, M. E. & Weaver, P. A. (1993). The mature market: underlying dimensions and group differences of a potential market for the hotel industry. Hospitality Review, 11(2), 45-59.
  • Haub, C. (2011). World population aging: Clocks illustrate growth in population under age 5 and over age 65. Population Reference Bureau. Retrieved November 1, 2020, from http://www.prb.org.
  • Ieng Loi, K. & Hang Kong, W. (2016). Tourism for All: Challenges and Issues Faced by People with Vision Impairment. Tourism Planning & Development (on line), 14(2), 181-197.
  • Jones, C. A. & Keith, L. G. (2006). Medical tourism and reproductive outsourcing: the dawning of a new paradigm for healthcare. International Journal Fertility Women’s Medicine, 51, 251-255.
  • Le Serre, D. & Chevalier, C. (2012). Marketing travel services to senior consumers. Journal of Consumer Marketing, 29(4), 262 – 270.
  • Patuelli, R. & Nijkamp, P. (2016). Travel motivations of seniors: a review and a meta-analytical assessment. Tourism Economics, 22(4), 847-862.
  • Petri, H.L. & Govern, J.M. (2006). Motivation: theory, research and application. 5th edition. USA: Wardsworth/Thomson.
  • Tavitiyaman, P. & Saiprasert, W. (2020). Medical Quality and Well-Being Perception of Senior Tourists. Asia Pacific Journal of Health Managwmwnt, 15(2), 1-9.
  • Voigt, C. (2008). Insights into wellness tourists: Segmentation by benefits. The New Zealand Tourism and Hospitality Conference, Lincoln University, Hanmer Springs.
  • Woo, E., Kim, H. & Uysal, M. (2016). A Measure of Quality of Life in Elderly Tourists. The Altimate Career Guide for Economists, (11), 65-82.
  • Woodside, A. & Martin, D. (2008). Tourism management analysis. Behavior & Strategy. Oxford: Babi.
  • Zeithaml, V., Rust, R. T. & Lemon, K. N. (2001). The customer pyramid: creating and servicing profitable customers. California Management Review, 43(4), 118-142.
  • Zielińska-Szczepkowska, J. (2021). What Are the Needs of Senior Tourists? Evidence from Remote Regions of Europe. Economies, 9(4), 148.