پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 20 2025 04 21 Tourism Policymaking Imprisoned by the Parasitic Attitude Towards Culture سیاستگذاران گردشگری محصور در نگرش طفیلی بودن فرهنگ 3 3 219608 10.22034/toc.2025.219608 FA سعید شفیعا مدیر گروه میراث فرهنگی و گردشگری مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 24 Tourism development to a great extent depends on how the main actors (authorities) perceive nature and the identity of tourism. Tourism is per se a part of the culture and inherently falls under a cultural category, requiring a specific policy for effective establishment in the country's development system. What determines the path of this domain depends upon what roles authorities in the fields of culture and economy play while encountering the issue of tourism and whether the political atmosphere considers tourism as an opportunity or a threat in the face of the country's challenges. Criticism of the budgeting system for 2024 in serial report no. 19511 prepared by the research center of the Iranian parliament shows that the budget for the culture has been included in the budget of cultural institutions and culture is known as a burden on companies and government institutions. A look at the budget bill of 2025 indicates the contribution of the tourism industry in decreasing the price of gas is limited. Tourism development has also become dependent on the credit of other state-owned companies. This means that the country's annual development cuts in this area pay little attention to the inter-sectoral synergy aspects of culture. Culture is supposed to be borne by revenue-generating or credit-seeking organizations, rather than being part of development or a center of transformation. Even culture has not been consumed as a commodity but rather has been kept alive as a " Parasit " on a set of "cultural equipment" for artificial respiration. One of the consequences of this is the resistance of the executive bodies to allocate defined shares to culture and the non-organic development of the above-mentioned areas. The seventh development plan shows that tourism includes 17 chapters of which the important ones are tax exemptions, import permits, mixed-use developments, and a small surge in incoming religious tourists. The chapters do not seem to have been developed based on a coherent problem-solving approach to the country's tourism. Rather than being considered the main concern of the country's tourism for the next 5 years, these issues are the actions that can be carried out by the executive agencies in the form of procedures and executive plans. The reverse reading of the program and annual cuts highlights that tourism is still not seen as an opportunity to contribute to an endogenic and value-creating economy, and policymakers have not been involved in this domain for reasons such as the need for the government support for heavy investments and the lack of readiness to streamline the use of the capacities in the private and public sectors. As long as tourism policymakers hold a parasitic attitude toward the cultural sector and reduce the status of culture to the executive bodies of the cultural sector, we need to await miraculous sparks with no hope for their continuance. The most important bottleneck for changing the track in this field is the demand for tourism and its mental institutionalization for policymakers. پیشرفت در گردشگری برگرفته از نوع نگاه بازیگران اصلی این حوزه به ماهیت و هویت گردشگری است. گردشگری که خود بخشی از فرهنگ است و ذاتاً مقوله‌ای فرهنگی است، برای استقرار مؤثر در نظام توسعۀ کشور نیاز به رویکرد سیاستی مختص دارد. اینکه بازی بازیگران حوزۀ فرهنگ و اقتصاد به موضوع گردشگری چه است و اینکه حوزۀ سیاسی در مواجهه با چالش‌های کشور، گردشگری را فرصت یا تهدید می‌داند، عملا ًکلمات هدایت این حوزه را موجب می‌شود. نقد به نحوۀ نظام بودجه‌نویسی حوزۀ فرهنگ در سال ۱۴۰۳ که در گزارش مسلسل ۱۹۵۱۱ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی صورت گرفت، نشان داد بودجۀ حوزۀ فرهنگ به بودجۀ دستگاه‌های فرهنگی تقلیل یافته است و فرهنگ به‌عنوان طفیلی شرکت‌ها و مؤسسات دولتی شناخته می‌شود. همچنین نگاه به لایحۀ بودجۀ 1404 نشان می‌دهد تأکید بر ارزان‌سازی گاز بخشی محدود از صنعت گردشگری را مدنظر قرار دارد. همچنین توسعۀ گردشگری نیز به اعتبارات سایر شرکت‌های دولتی وابسته شده است. این یعنی برش‌های توسعۀ سالانۀ کشور در این حوزه به بین‌بخشی بودن و هم‌افزایی حوزۀ فرهنگ کم توجه است و اساساً فرهنگ قرار است توسط دستگاه‌های درآمدزا یا اعتبارگیر، بر دوش کشیده شود نه اینکه بخشی از ترقی یا محوری از تحولات باشد. عملاً حتی فرهنگ به‌عنوان کالا هم مصرف نشده است، بلکه به‌عنوان «نیازمند» به تعدادی «دستگاه‌های فرهنگی» با استفاده از تنفس مصنوعی سرپا مانده است. از پیامدهای این وضعیت نیز می‌توان به مقاومت دستگاه‌های اجرایی در اختصاص سهم‌های تعریف‌شده به فرهنگ و توسعۀ غیراندام‌وار حوزه‌های فوق اشاره کرد. به برنامۀ هفتم پیشرفت که می‌نگریم، حوزۀ گردشگری دارای فصل مجزای ۱۷ است. اهم موارد این فصل را می‌توان در چند عبارت خلاصه کرد: معافیت‌های مالیاتی، مجوزهای وارداتی، کاربری‌های ترکیبی و افزایش کمّی گردشگران ورودی مذهبی که به نظر از مسئله‌شناسی منسجمی نسبت به گردشگری کشور به‌دست نیامده است. اینها بیش از آنکه مسئلۀ کانونی گردشگری کشور برای پنج سال آینده باشند، اقدامات قابل انجام دستگاه‌های اجرایی در قالب رویه‌ها و طرح‌های اجرایی است. بازخوانی معکوس از برنامه و برش‌های سالانۀ آن می‌گوید که گردشگری همچنان به‌عنوان فرصتی برای اقتصاد درون‌زا و ارزش‌آفرین دیده نمی‌شود و سیاستگذاران به دلایلی چون لزوم سرمایه‌گذاری‌های حمایتی سنگین دولتی و عدم آمادگی نسبت به تسهیلگری برای استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی و مردمی، به این حوزه ورود نکرده‌اند. تا زمانی که سیاستگذارن گردشگری محصور در نگرش طفیلی بودن حوزۀ فرهنگ و تقلیل جایگاه فرهنگ به دستگاه‌های اجرایی حوزۀ فرهنگ باشد، بایستی منتظر جرقه‌های معجزه‌واری بود که به استمرار آن‌ها امیدی نیست. مهمترین گلوگاه برای تغییر ریل در این حوزه، خواسته شدن گردشگری و نهادینه‌سازی ذهنی آن برای سیاستگذاران است.

https://www.toc-sj.com/article_219608_c88c1843a72af55b2ac437f7745fcc2a.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 20 2025 04 21 Explaining the Dimensions and Characteristics of Tourism Governance with an Emphasis on the Management of Cultural Events Based on a Systematic Approach تبیین ابعاد و ویژگی‌های حکمرانی گردشگری با تأکید بر مدیریت رویدادهای فرهنگی براساس رویکرد سیستماتیک 6 19 218604 10.22034/toc.2025.498307.1181 FA سحر شیخونی دانشجوی دکتری گردشگری، گروه گردشگری، دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. منوچهر جهانیان استادیار، گروه گردشگری، دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. 0000-0002-7674-0772 سید سعید هاشمی دانشیار، گروه گردشگری، دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. 0000-0002-1584-8640 Journal Article 2025 01 06 Given the importance of cultural events in attracting tourists, efficient management of these events is not only vital for the success of cultural tourism but also essential for preserving and promoting local cultures. Implementing a successful governance model can lead to increased local community participation in cultural and tourism events. This not only helps foster a sense of ownership and responsibility among community members but can also improve service quality and enhance visitor satisfaction.This paper, utilizing the systematic review method, aims to elucidate the dimensions and characteristics of tourism governance with a focus on cultural event management. It also presents a structured framework of factors influencing tourism governance, particularly concerning the management of cultural events. A systematic review approach was employed, selecting 487 articles and relevant studies from 2007 to 2024 indexed in the Web of Science database. Using this method, 51 final articles were chosen as the basis for the extraction of findings. This qualitative research, conducted within an interpretive paradigm, aims to explore the features of tourism governance with an emphasis on cultural event management, and it is applied in terms of its purpose. Data collection was conducted cross-sectionally. The findings of this study indicate that in the field of tourism governance, factors such as “educational factors” (including human resource training and community awareness) and “infrastructural factors” (encompassing physical development, accessibility, and tourism technologies) have been extensively covered in the research. However, the areas of “cultural factors” and “situational and competitive factors” have received less attention, and their complex dimensions have often been overlooked. In the realm of cultural factors, few studies have addressed the roles of elements such as “cultural identity preservation in events,” “local community interaction with tourists,” and “the influence of culture on event design. Regarding situational and competitive factors, there is a noticeable research gap in areas like “utilizing geographical-historical advantages,” “strategies for competitiveness in attracting events,” and “the impact of location on the success of cultural events. Given the crucial role of efficient governance in the sustainable development of tourism, it is suggested that future research should focus on these two areas, exploring topics such as “community participation models in cultural events,” “the relationship between location and tourist attraction,” and “strategies for integrating local culture with event management.” The findings of this study, by offering a systematic framework, provide a foundation for the design of new policies aimed at strengthening institutional coordination, improving integrated event management, and enhancing the competitiveness of tourism destinations. باتوجه به اهمیت رویدادهای فرهنگی در جذب گردشگران، مدیریت کارآمد این رویدادها نه تنها برای موفقیت گردشگری فرهنگی حیاتی است، بلکه برای حفظ و ترویج فرهنگ‌های محلی نیز ضروری است. اجرای یک مدل حکمرانی موفق می‌تواند به افزایش مشارکت جامعۀ محلی در رویدادهای فرهنگی و گردشگری منجر شود. این امر نه‌تنها به ایجاد حس مالکیت و مسئولیت‌پذیری در بین افراد جامعه کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به بهبود کیفیت خدمات و افزایش رضایت بازدیدکنندگان نیز بینجامد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش مرور سیستماتیک، به تبیین ابعاد و ویژگی‌های حکمرانی گردشگری با تأکید بر مدیریت رویدادهای فرهنگی پرداخته و در ادامه، چارچوبی نظام‌مند از عوامل مؤثر بر حکمرانی گردشگری با تأکید بر مدیریت رویدادهای فرهنگی ارائه شده است. در روش مرور سیستماتیک، 487 مقاله و پژوهش مرتبط در سال‌های 2007 تا 2024 از نمایۀ استنادی Web of Science انتخاب شد که در نهایت، با اعمال معیارهای گزینش، 51 مقاله به‌عنوان مبنای استخراج یافته‌ها قرار گرفتند. این پژوهش، کیفی بوده و در پارادایم تفسیرگرایی، با هدف اکتشاف ویژگی‌های حکمرانی گردشگری با تأکید بر مدیریت رویدادهای فرهنگی انجام شده است و از هدف، پژوهشی کاربردی محسوب می‌شود. همچنین، از لحاظ زمان جمع‌آوری داده‌ها، پژوهشی مقطعی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در حوزه حکمرانی گردشگری، عواملی مانند «عوامل آموزشی» (مانند آموزش نیروی انسانی و آگاه‌سازی جامعۀ میزبان) و «عوامل زیرساختی» (شامل توسعۀ فیزیکی، دسترسی‌ها و فناوری‌های گردشگری) تاکنون با حجم گسترده‌ای از پژوهش‌ها پوشش داده شده‌اند. با این حال، دو حوزه «عوامل فرهنگی» و «عوامل موقیتی و رقابتی» کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته و ابعاد پیچیده آن‌ها نادیده مانده است. در حوزۀ عوامل فرهنگی، پژوهش‌های اندکی به نقش مؤلفه‌هایی مانند «حفظ هویت فرهنگی در رویدادها»، «تعامل جامعه محلی با گردشگران» و «تأثیر فرهنگ بر طراحی رویدادها» پرداخته‌اند. در حوزۀ عوامل موقیتی و رقابتی، خلأ مطالعاتی در زمینه‌هایی همچون «استفاده از مزیت‌های جغرافیایی-تاریخی»، «راهبردهای رقابت‌پذیری در جذب رویدادها» و «تأثیر موقعیت مکانی بر موفقیت رویدادهای فرهنگی» مشاهده می‌شود. این پژوهش، زمینه را برای طراحی سیاست‌های نوین به‌منظور تقویت هماهنگی نهادها، بهبود مدیریت یکپارچه رویدادها و ارتقای رقابت‌پذیری مقاصد گردشگری فراهم می‌کند.

https://www.toc-sj.com/article_218604_01071362de6fb2ad51d7cfa6e44f0e38.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 20 2025 04 21 Identification and Analysis of Design Indicators for Recreational and Accommodation Spaces in the Creative Tourism Model (Case Study: Sanandaj City) شناسایی و تحلیل شاخص‌های طراحی فضاهای اقامتی و تفریحی در مدل گردشگری خلاق (مطالعۀ موردی: شهر سنندج) 20 31 219102 10.22034/toc.2025.497915.1183 FA امیر میرزایی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. 0009-0005-5066-9989 سارا سلیمانی استادیار، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. 0000-0001-8373-8884 مهرداد یوسف‌زمانی استادیار، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. Journal Article 2025 01 08 With the expansion of the tourism industry, competition to attract tourists and utilize the effects of this industry in various dimensions has significantly increased. Accommodation and recreational spaces, as the primary infrastructure for hosting tourists, lack an appropriate model in the design and operational processes in many regions. Creative tourism is one of the lesser-known strategies in this field that can enhance the sustainability of tourism models. This study aims to identify the indicators and components of creative tourism that influence the design and operation of accommodation and recreational centers. In response to this issue and with the goal of increasing the efficiency of accommodation spaces, this research seeks to propose an optimal model of creative tourism in accommodation and recreational spaces in the city of Sanandaj. In order to collect data, initially, within the framework of a systematic review, six dimensions and 22 key indicators were identified based on data obtained by searching for keywords related to creative tourism in reputable national and international scientific databases. To analyze the impact and correlation of the dimensions, multiple linear regression analysis was employed. Additionally, the research indicators were evaluated using a one-sample t-test, confirming the significance of the indicators and dimensions. Finally, using the Friedman test, the prioritization of the development of dimensions and indicators in the creative tourism model was examined from the perspective of experts and the local community. The research findings indicated that an appropriate model for creative tourism in accommodation and recreational spaces requires special attention to all six dimensions and the 22 identified indicators, particularly the environmental and creativity-related indicators. This research showed designing spaces based on the creative tourism model, as proposed in this study and according to the identified priorities, can serve as a practical framework to optimize the structure of accommodation and recreational spaces, leading to greater alignment between these spaces and user needs. با گسترش صنعت گردشگری، رقابت برای جذب گردشگران و بهره‌گیری از اثرات این صنعت در ابعاد گوناگون به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. فضاهای اقامتی و تفریحی به‌عنوان زیرساخت‌های اصلی گردشگرپذیر، در بسیاری از مناطق، الگوی مناسب در فرایند طراحی و بهره‌برداری ندارند. گردشگری خلاق یکی از استراتژی‌های کمتر شناخته‌شده در این زمینه است که می‌تواند منجربه افزایش پایداری الگوهای گردشگری شود. این پژوهش درپی دستیابی به شاخص‌ها و مؤلفه‌های گردشگری خلاق مؤثر در فرایند طراحی و بهره‌برداری مراکز اقامتی و تفریحی است. در راستای مواجهه با این مسئله و با هدف افزایش بهره‌وری فضاهای اقامتی در این پژوهش تلاش گردید الگویی بهینه از گردشگری خلاق در فضاهای اقامتی و تفریحی در شهر سنندج ارائه شود. به‌منظور جمع‌آوری داده‌ها ابتدا در چهارچوب مرور سیستماتیک، از داده‌های به‌دست‌آمده از جست‌وجوی کلیدواژه‌های مرتبط با گردشگری خلاق در پایگاه‌های معتبر علمی داخلی و خارجی، شش بعد و ۲۲ شاخص کلیدی از این ابعاد شناسایی شد. برای تحلیل میزان اثرگذاری و همبستگی ابعاد‌، از آزمون رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. همچنین، شاخص‌های پژوهش با آزمون تی تک‌نمونه‌ای ارزیابی شده و اهمیت شاخص‌ها و ابعاد تأیید شد. درنهایت، با بهره‌گیری از آزمون فریدمن، اولویت‌بندی توسعۀ ابعاد و شاخص‌ها از دیدگاه متخصصان و جامعۀ محلی در مدل گردشگری خلاق بررسی شد. نتایج پژوهش نشان داد الگوی مناسب برای گردشگری خلاق در فضاهای اقامتی تفریحی مستلزم توجه ویژه به هر شش بعد و 22 شاخص شناسایی‌شده در این پژوهش و به‌طور ویژه شاخص‌های ابعاد زیست‌محیطی و خلاقیت است. این پژوهش نشان داد طراحی فضاها براساس مدل گردشگری خلاق در این الگوی پیشنهادی و اولویت‌های شناسایی‌شده، به‌عنوان یک روش و چهارچوب عملی، می‌تواند به بهینه‌سازی ساختار فضاهای اقامتی تفریحی منجر شود و تطابق بیشتری میان این فضاها و نیازهای کاربران ایجاد کند.

https://www.toc-sj.com/article_219102_e225dd46a7e932068dedc87993356bb6.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 20 2025 04 21 A Comparative Analysis of Resilience Indicators in Wetlands and Coastal Tourism Ecosystems: Case Studies of Anzali Wetland (Iran) and Chesapeake Bay Wetlands (USA) مقایسۀ تطبیقی شاخص‌‌های تاب‌آوری در تالاب‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی توریستی تالاب انزلی و تالاب چِساپیک 32 45 218790 10.22034/toc.2025.498201.1180 FA لیلا مصلح استادیار، گروه مدیریت شهری، دانشکدۀ شهرسازی، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0002-1365-5757 شقایق علیزاده دانشجوی دکتری، گروه حکمرانی کشاورزی، آب و محیط‌زیست، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، ایران. 0009-0002-0511-0105 آزاده عظیمی استادیار، گروه سیاستگذاری و توسعۀ گردشگری، دانشکدۀ گردشگری، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0003-4639-3754 سعیده اسماعیلی استادیار، گروه سیاستگذاری و توسعۀ گردشگری، دانشکدۀ گردشگری، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2025 01 05 Resilience, as an emerging concept in the theoretical foundations of sustainability, has reshaped our understanding of the relationship between humans and the environment. Despite the growing recognition of the importance of resilience in tourist wetlands for effective environmental management, existing studies lack comprehensive comparative analyses of successful experiences. While countries like the United States are enhancing the resilience of their tourism ecosystems through successful initiatives such as the Chesapeake Wetland programs, Iran faces significant challenges in its tourist wetlands and beaches, particularly regarding pollution, climate change, and management inefficiencies. In light of the environmental and social crises exacerbated by irresponsible tourism practices in wetlands and coastal ecosystems, this study examines the concepts of sustainable development and responsible tourism in the Anzali tourist wetland, comparing it with Chesapeake Bay in the United States. The research employed the Delphi method, gathering insights from experts and stakeholders in the tourism and environmental sectors concerning both wetlands. Data were collected through structured questionnaires and in-depth interviews, with the results analyzed using qualitative and quantitative methods. Findings revealed that the Anzali Wetland tourist ecosystem confronts serious challenges, including water pollution from urban wastewater, habitat destruction, and a lack of public awareness. The comparison of resilience indicators from Anzali Wetland and the Chesapeake Bay highlights disparities due to differences in stakeholder knowledge and structural frameworks. Various recommendations are proposed, including the adoption of modern technologies for wetland monitoring, educating local communities on the significance of protecting this tourist wetland and its ecosystem, and developing sustainable tourism initiatives. The findings suggest that the active participation of local communities in decision-making and management processes is crucial for safeguarding this tourist wetland and fostering environmental responsibility. Policymakers and local managers are encouraged to leverage the results of this research to design and implement comprehensive management and protection programs for the wetland based on sustainable development principles. تاب‌آوری به‌عنوان مفهومی جدید در مبانی نظری مرتبط با پایداری، درک جدیدی از رابطۀ بین انسان و محیط را ایجاد کرده و باوجود اهمیت روزافزون تاب‌آوری تالاب‌های توریستی در مدیریت محیط‌زیست، مطالعات موجود در این حوزه به‌طور جامع به بررسی مقایسه‌ای و ارزیابی آثار و تجارب موفق نمی‌پردازند. درحالی‌که کشورهایی مانند ایالات‌متحده با استفاده از تجارب موفقی مانند برنامه‌های تالاب چساپیک، به‌دنبال بهبود وضعیت و تاب‌آوری اکوسیستم‌های گردشگری خود هستند، در ایران چالش‌هایی به‌ویژه در حوزه‌های آلودگی، تغییرات اقلیمی و ناکارآمدی‌های مدیریتی در تالاب‌ها و سواحل گردشگری کشور وجود دارد. به همین دلیل، با توجه به بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از گردشگری غیرمسئولانه در تالاب‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی گردشگری، این پژوهش به بررسی و تحلیل مفهوم توسعۀ پایدار و گردشگری مسئولانه در تالاب توریستی انزلی و مقایسۀ آن با خلیج چساپیک در ایالات‌متحده می‌پردازد. این پژوهش براساس روش دلفی انجام شده است که شامل جمع‌آوری نظرات کارشناسان و ذی‌نفعان مرتبط با صنعت گردشگری و محیط‌زیست در ارتباط با تالاب انزلی و تالاب چساپیک در ایالات‌متحده است. با استفاده از پرسشنامه‌های ساختاریافته و مصاحبه‌های عمیق به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته شد و نتایج به کمک تحلیل‌های کیفی و کمی بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد که اکوسیستم توریستی تالاب انزلی با چالش‌هایی جدی نظیر آلودگی آب ناشی از ورود فاضلاب‌های شهری به آن، تخریب زیستگاه‌های گیاهی و جانوری و عدم آگاهی عمومی مواجه است. مقایسۀ شاخص‌های تاب‌آوری استحصال‌شده از تالاب انزلی و مقایسۀ آن با تالاب چساپیک به تفاوت بین شاخص‌های انتخاب‌شده به‌دلیل تفاوت در دانش ذی‌نفعان و نوع ساختار می‌پردازد. همچنین، پیشنهادهای مختلف ازجمله استفاده از فناوری‌های نوین برای پایش وضعیت تالاب، آموزش جوامع محلی دربارۀ اهمیت حفاظت از این تالاب توریستی و اکوسیستم آن و توسعۀ برنامه‌های گردشگری پایدار مطرح شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت مؤثر جوامع محلی در فرایندهای تصمیم‌گیری و مدیریت، می‌تواند نقش به‌سزایی در حفاظت از این تالاب توریستی و ارتقای حس مسئولیت‌پذیری در برابر محیط‌زیست ایفا کند. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران و مدیران محلی، از نتایج این پژوهش بهره‌برداری و برنامه‌های جامع برای مدیریت و حفاظت از تالاب را بر مبنای اصول توسعۀ پایدار طراحی و اجرایی کنند.تاب‌آوری به‌عنوان مفهومی جدید در مبانی نظری مرتبط با پایداری، درک جدیدی از رابطۀ بین انسان و محیط را ایجاد کرده و باوجود اهمیت روزافزون تاب‌آوری تالاب‌های توریستی در مدیریت محیط‌زیست، مطالعات موجود در این حوزه به‌طور جامع به بررسی مقایسه‌ای و ارزیابی آثار و تجارب موفق نمی‌پردازند. درحالی‌که کشورهایی مانند ایالات‌متحده با استفاده از تجارب موفقی مانند برنامه‌های تالاب چساپیک، به‌دنبال بهبود وضعیت و تاب‌آوری اکوسیستم‌های گردشگری خود هستند، در ایران چالش‌هایی به‌ویژه در حوزه‌های آلودگی، تغییرات اقلیمی و ناکارآمدی‌های مدیریتی در تالاب‌ها و سواحل گردشگری کشور وجود دارد. به همین دلیل، با توجه به بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از گردشگری غیرمسئولانه در تالاب‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی گردشگری، این پژوهش به بررسی و تحلیل مفهوم توسعۀ پایدار و گردشگری مسئولانه در تالاب توریستی انزلی و مقایسۀ آن با خلیج چساپیک در ایالات‌متحده می‌پردازد. این پژوهش براساس روش دلفی انجام شده است که شامل جمع‌آوری نظرات کارشناسان و ذی‌نفعان مرتبط با صنعت گردشگری و محیط‌زیست در ارتباط با تالاب انزلی و تالاب چساپیک در ایالات‌متحده است. با استفاده از پرسشنامه‌های ساختاریافته و مصاحبه‌های عمیق به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته شد و نتایج به کمک تحلیل‌های کیفی و کمی بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد که اکوسیستم توریستی تالاب انزلی با چالش‌هایی جدی نظیر آلودگی آب ناشی از ورود فاضلاب‌های شهری به آن، تخریب زیستگاه‌های گیاهی و جانوری و عدم آگاهی عمومی مواجه است. مقایسۀ شاخص‌های تاب‌آوری استحصال‌شده از تالاب انزلی و مقایسۀ آن با تالاب چساپیک به تفاوت بین شاخص‌های انتخاب‌شده به‌دلیل تفاوت در دانش ذی‌نفعان و نوع ساختار می‌پردازد. همچنین، پیشنهادهای مختلف ازجمله استفاده از فناوری‌های نوین برای پایش وضعیت تالاب، آموزش جوامع محلی دربارۀ اهمیت حفاظت از این تالاب توریستی و اکوسیستم آن و توسعۀ برنامه‌های گردشگری پایدار مطرح شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت مؤثر جوامع محلی در فرایندهای تصمیم‌گیری و مدیریت، می‌تواند نقش به‌سزایی در حفاظت از این تالاب توریستی و ارتقای حس مسئولیت‌پذیری در برابر محیط‌زیست ایفا کند. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران و مدیران محلی، از نتایج این پژوهش بهره‌برداری و برنامه‌های جامع برای مدیریت و حفاظت از تالاب را بر مبنای اصول توسعۀ پایدار طراحی و اجرایی کنند.

https://www.toc-sj.com/article_218790_efed9651a51ee0d418b3ffc24eca57ab.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 20 2025 04 21 The Role of Geography in the Process of the Formation of Open Spaces in Mazandaran Rural Houses نقش جغرافیا بر روند شکل‌گیری فضاهای باز در خانه‌های روستایی مازندران 46 57 218693 10.22034/toc.2025.444365.1150 FA زهره جوادیان کوتنایی گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. حسین سلطان زاده گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. لیلی کریمی فرد گروه معماری ، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 02 19 Over time, the shape of houses and living patterns are changing. This development is inevitable both in the city and in the countryside. Assuming that the style and quality of rural life depends on the pattern of houses and geography can play a significant role in the formation of rural housing, The review of this research is important. This research aims to analyze the role of geography and environment in the process of forming open spaces and areas in rural houses in Mazandaran province. The main question of this research is what role geography plays in the process of forming open spaces in rural houses in Mazandaran. Considering that open spaces and areas have played a very important role in the activities and livelihoods of residents in the past, are the structure and function of areas affected by geographical zoning? This research was conducted using a qualitative, applied, descriptive, and analytical method, and the data collection was documentary with field observations. This study examined rural housing in three geographical areas: plains, foothills, and mountains to understand the context for formation of local architecture and identify cause-and-effect relationships. While analyzing the available statistical data, samples from all three areas were examined, and finally, for the reliability of the results, field discussions and qualitative interviews were also conducted with residents. The findings of the study indicate that the geographical environment has a very influential role in the open spaces of rural settlements. Basic studies show that the areas in mountainous and foothill areas are relatively small, while in plain villages they have significant dimensions. The results of observations and discussions confirm that over time, changes in the lifestyle of villagers have led to physical changes in houses, and not only the environment but also economic, social, and cultural factors have played a role in the formation of spatial relations in rural housing. In this study, the concept of spatial relations focuses on the interaction of open spaces with the residential sector in rural housing. با گذر زمان شکل خانه‌ها و الگوهای زیستی در حال تغییر هستند. این تحول چه در شهر و چه در روستا اجتناب‌ناپذیر است. با فرض اینکه سبک و کیفیت زندگی روستایی وابسته به الگوی خانه‌هاست و جغرافیا می‌تواند نقش قابل‌توجهی در شکل‌گیری مسکن روستایی داشته باشد، بررسی این پژوهش اهمیت می‌یابد. این پژوهش با هدف تحلیل نقش جغرافیا و محیط بر روند شکل‌گیری فضاهای باز و عرصه‌ها در خانه‌های روستایی استان مازندران به انجام رسیده است. سؤال اصلی آن است که نقش جغرافیا در روند شکل‌گیری فضاهای باز در خانه‌های روستایی مازندران چیست؟ با توجه به این‌که در گذشته فضاهای باز و عرصه‌ها نقش بسیار مهمی در فعالیت‌های اهالی و معیشت اهالی داشته‌اند، آیا کالبد و کارکرد عرصه‌ها متأثر از پهنه‌بندی جغرافیایی است؟ این پژوهش از نوع کاربردی و با روش کیفی است و تحلیل داده‌ها به‌صورت توصیفی-تحلیلی انجام شده است. گرداوری داده‌های اسنادی همراه با مشاهدات میدانی بوده است. بدین‌ترتیب، لازم است با مطالعۀ مسکن روستایی در سه پهنۀ جغرافیایی دشتی، کوهپایه و کوهستانی، بستر شکل‌گیری معماری بومی بررسی و روابط علت و معلولی بازشناسی شود. ضمن تحلیل داده‌های آماری موجود، نمونه‌هایی از هر سه پهنه بررسی شده و در نهایت برای پایایی نتایج، گفتگوهای میدانی و مصاحبه‌های کیفی نیز با ساکنین انجام شده است. یافته‌ها حاکی از این است که محیط جغرافیایی نقش بسیار تأثیرگذاری بر فضاهای باز سکونتگاه‌های روستایی دارد، مطالعات پایه مبنی‌بر این است که عرصه‌ها در مناطق کوهستانی و کوهپایه‌‌ای نسبتاً کوچک هستند در حالی‌که در روستاهای دشتی از ابعاد قابل‌توجهی برخوردار بوده‌اند و نتیجۀ مشاهدات و گفتگوها مؤید این مطلب است که در گذر زمان تغییر در سبک زندگی روستاییان، تغییر کالبدی خانه‌ها را در پی داشته و نه‌تنها متأثر از محیط که بیش از آن، عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در شکل‌گیری روابط فضایی مسکن روستایی نقش‌آفرین بوده‌اند. در این پژوهش مفهوم روابط فضایی معطوف‌بر تعامل فضاهای باز با بخش سکونتگاهی در مسکن روستایی است.

https://www.toc-sj.com/article_218693_2e05a08f1938aff92129bcd448c08bba.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 20 2025 04 21 Identifying the Factors Affecting Social Media Management in Hyperconnected Museums Based on a Meta-Synthesis Approach شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر مدیریت رسانه‌های اجتماعی در موزه‌های تراپیوسته با رویکرد فراترکیب 58 65 219043 10.22034/toc.2025.493076.1175 FA محمد علی تاجیک دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت امور فرهنگی و مدیریت رسانه‌ای، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0005-7217-2586 فاطمه عزیزآبادی فراهانی دانشیار، گروه مدیریت امور فرهنگی و مدیریت رسانه‌ای، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-1839-7726 امیدعلی مسعودی استادتمام، گروه علوم و ارتباطات، دانشکدۀ فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه بین‌المللی سوره، تهران، ایران. 0000-0003-2491-3288 علی اکبر فرهنگی استاد تمام، گروه مدیریت امور فرهنگی و مدیریت رسانه‌ای، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 09 The terrible Corona pandemic underlined the importance of using cyberspace in organizations, especially display-oriented cultural institutions such as museums. This has become more vital than ever with the advancement of new technologies, the increase in bandwidth, and the birth of hyperconnectivity, combined with the expansion of social media. In order not to lag behind the efficient management of the aforementioned media, identifying and developing effective concepts and components will be a fundamental element in understanding, redefining, and even designing a management model for the aforementioned media. For this purpose, in this study, scientific research resources on social media management in hyperconnected museums have been reviewed and interpreted, and relevant themes have been extracted to identify its effective components. To collect resources, a library method was used and the the resources were scrutinized and selected via the Silva method from 137 primary sources published between 2013 and 2023, 24 noteworthy studies were selected. To interpret and develop concepts, a systematic review research method was used, followed by a meta-synthesis method and thematic analysis. The development of the extracted concepts and their analysis showed that the most effective components of social media management in hyperconnected museums are the use of new technologies and the development of a strategy for the aforementioned media based on and in line with the organization’s strategies. Also, content management is the most important form of management for social media, and of course, audience research will play a fundamental role in the comprehensive management of social media in hyperconnected museums. پاندمی مهیب کرونا، ضرورت استفاده از فضای مجازی را در سازمان‌ها، به‌ویژه نهادهای فرهنگی نمایش‌محور همچون موزه‌ها، آشکار ساخت. این ضرورت، با پیشرفت فناوری‌های نوین، افزایش پهنای باند، و ظهور مفهوم «تراپیوستگی» و موزه‌های تراپیوسته، و از سوی دیگر با گسترش رسانه‌های اجتماعی که خود در حال جایگزینی سایر اشکال رسانه هستند، حیاتی‌تر از گذشته شده است. برای همگام ماندن با این توسعه‌ی سریع و مدیریت کارآمد رسانه‌های مذکور، شناسایی و توسعه مفاهیم و مؤلفه‌های مؤثر، رکن اساسی در فهم، بازتعریف و حتی طراحی الگوی مدیریتی برای این رسانه‌ها خواهد بود. بدین منظور، در این پژوهش منابع علمی-پژوهشی پیرامون مدیریت رسانه‌های اجتماعی در موزه‌های تراپیوسته بررسی، تفسیر و مضامین مربوطه به‌منظور شناسایی مؤلفه‌های مؤثر استخراج شده‌اند. برای جمع‌آوری منابع، از روش کتابخانه‌ای بهره گرفته شده و با استفاده از روش انتخاب سیلوا، منابع اولیه غربال شده‌اند. از میان 731 منبع مقدماتی که بین سال‌های3102 تا 3202 میلادی منتشر شده‌اند، 42 پژوهش قابل‌توجه انتخاب گردید. برای تفسیر و توسعه مفاهیم نیز از روش مرور سیستماتیک، با رویکرد فراترکیب و تحلیل مضمون استفاده شده است. نتایج تحلیل مفاهیم استخراج‌شده نشان داد که مؤثرترین مؤلفه‌های مدیریت رسانه‌های اجتماعی در موزه‌های تراپیوسته، بهره‌مندی از فناوری‌های نوین و نیز تدوین راهبرد رسانه‌ای هم‌راستا با استراتژی کلان سازمان است. همچنین، مدیریت محتوا مهم‌ترین شکل مدیریت در این رسانه‌ها به‌شمار می‌رود و مخاطب‌شناسی نقشی اساسی در مدیریت جامع رسانه‌های اجتماعی موزه‌های تراپیوسته ایفا می‌کند.

https://www.toc-sj.com/article_219043_3a2c60b764d5804d283aed90612f1bd3.pdf