پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 7 24 2026 04 21 Road, Development, Expansion(Role of the Road in Place-Based Development of Sirjan City; From Pre-Islamic Era to Contemporary Period) راه، توسعه، اتساع(نقش راه در توسعۀ مکان‌محور شهر سیرجان؛ از قبل‌از اسلام تا دورۀ معاصر) 54 69 244513 10.22034/toc.2026.581222.1231 FA سمانه رحمدل گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران گروه معماری، موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی کوشیار، رشت مهدیس صابری گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران امیرحسین پرستار حرمی گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران محمد حسین جنتی دوست گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2026 05 11 The road, as a structure, is one of the four pillars of the spatial organization of the Iranian city and its most significant independent element. The physical structuring of the road arises from its semantic structuring and its acceptance as a place, rather than a mere object or corridor. It is in this capacity that the road possesses the potential to integrate the city as a landscape phenomenon: a unified physical-semantic system. The semantic structuring of the road is the product of the manifestation of its ontological attributes. If the road is devoid of these ontological attributes, its structural role in the city’s spatial organization becomes disrupted. This is because the city is fundamentally a phenomenon arising from a meaningful, human-dependent order, not a concrete, prescriptive physical entity. In the present article, by selecting the city of Sirjan as a case study, the consequences of the shift in perception of the road—from place to corridor—on the process of place-based urban development are examined. To this end, the trajectory of the city’s transformations from the pre-Islamic era to the contemporary period is investigated, focusing on the road’s role in these changes. Finally, the recent economic transformations linked to the mining industry’s development and its impact on the changing status of the road in the current city’s development are discussed and evaluated. | راه در قالب ساختار، یکی از ارکان چهارگانۀ سازمان فضایی شهر ایرانی و مهم‌ترین عنصر مستقل آن است. ساختاربخشیِ کالبدی راه، برآمده از ساختاربخشیِ معنایی و پذیرفته‌شدن آن به‌عنوان مکان (و نه شیء/ دالان) است. راه در چنین جایگاهی ا‌ست که ظرفیت یکپارچه‌سازیِ شهر را به‌عنوان پدیده‌ای منظرین، یک نظام کالبدی-معنایی واحد، دارد. ساختاربخشیِ معنایی راه، نتیجۀ بروز ویژگی‌های هستی‌شناسانۀ آن است. درصورت تهی‌شدن راه از ویژگی‌های هستی‌شناسانه، نقش ساختاریِ آن در سازمان فضایی شهر دچار اختلال می‌شود. زیرا اساساً شهر، پدیده‌ای برآمده از نظم معنادار و وابسته به انسان است، نه یک کالبد انضمامی و دستوری. در این پژوهش، با انتخاب شهر سیرجان به‌عنوان نمونۀ موردی، عوارض تغییر نگرش به راه از مکان به دالان بر فرایند توسعۀ مکان‌محور شهر بررسی می‌شود. به این منظور، سیر تحولات شهر در بازۀ زمانی پیش‌از اسلام تا معاصر با محوریت نقش راه در این تحولات بررسی می‌شود. در پایان، تحولات اخیر اقتصادی وابسته به توسعۀ صنعت معدن و تأثیر آن بر تغییر جایگاه راه در توسعۀ شهر فعلی طرح و تحولات ناشی از آن ارزیابی می‌شود. https://www.toc-sj.com/article_244513_08f55afff2b079011f5a5f33f55714ec.pdf