پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 6 23 2026 01 21 Modeling the Impacts of Second-Home Tourism Development in Rural Areas on the Dimensions of Place Attachment(A Case Study of Heravi and Beyraq Villages, Tabriz County) تدوین مدل تأثیرات توسعۀ خانه‌های دوم گردشگری در محدوده‌های روستایی بر ابعاد مفهوم دلبستگی به مکان(موردکاوی روستاهای هروی و بیرق از توابع شهرستان تبریز) 6 21 239595 10.22034/toc.2026.555479.1213 FA مرضیه محبی گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران 0009-0001-0609-1682 پریسا هاشم پور گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران 0000-0001-7170-7722 فرزین حق پرست گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران Journal Article 2025 10 26 Over recent decades, rural settlements in Iran have experienced profound transformations in lifestyle, leading to substantial changes in the physical form, meanings, and cultural values of traditional rural houses. The emergence of second homes has played a crucial role in reshaping these structural, social, and symbolic dimensions. The main objective is to explore how these transformations affect the dimensions of place attachment to the village and rural houses, as a key cultural and symbolic indicator of dwelling. The research focuses on the perceptions of rural residents in the villages of Heravi and Beyraq, located in the Tabriz region of Iran, and develops a structural model based on the identified dimensions. A sequential mixed-method design was employed, a qualitative exploratory phase to identify and refine the constructs of place attachment through literature review, followed by a quantitative survey using a researcher-designed questionnaire. Field data were collected from 562 respondents on a five-point Likert scale. The conceptual model was tested using variance-based structural equation modeling (PLS-SEM). The results indicated that all four dimensions, affective attachment, place dependence, identity, and social bonding, were significantly and positively associated with the overarching construct of place attachment under the influence of second-home development in the studied villages. Overall, in the studied context, the local community, by drawing on its socio-emotional capacities, experiences the impacts of second-home development as a dual phenomenon, one that can generate both challenges and opportunities for the social and cultural sustainability of the villages. | طی دهه‌های اخیر سکونتگاه‌های روستایی ایران، از نظر شیوۀ زندگی، دستخوش تغییرات گسترده‌ای بوده‌اند و به‌دنبال آن ساختار کالبدی و معانی و مفاهیم وابسته به خانه‌های روستایی نیز تحولات گسترده‌ای داشته است. توسعۀ خانه‌های دوم گردشگری در محدوده‌های روستایی، اهمیت و جایگاه ویژه‌ای در این تحولات ساختاری، اجتماعی و فرهنگی روستاها یافته‌اند. هدف پژوهش حاضر واکاوی تأثیرات این پدیده بر مؤلفه‌های دلبستگی به روستا و خانه‌های روستایی به‌عنوان یکی از شاخصه‌های مهم معنایی و فرهنگی سکونت است. این پژوهش تحولات ایجاد شده بر این مفهوم را از دیدگاه ساکنان دائمی روستایی در روستاهای هروی و بیرق از توابع شهرستان تبریز، مورد سنجش قرار می‌دهد. بدین منظور، رویکرد آمیختۀ متوالی، شامل یک بررسی اکتشافی کیفی با هدف کشف و پالایش سازه‌های مفهوم کلان دلبستگی به مکان از ادبیات موضوع و مرحلۀ پیمایشی کمی، انجام گرفت. داده‌های میدانی از 562 پرسشنامه، در قالب طیف لیکرتِ پنج‌درجه‌ای، گردآوری شد. جهت آزمون مدل مفهومی، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی‌بر واریانس استفاده شد. نتایج نشان داد که هر چهار بُعد دلبستگی عاطفی، وابستگی به مکان، هویت مکانی و پیوند اجتماعی، در نتیجۀ تأثیرات پدیدۀ خانه‌های دوم گردشگری در بستر روستاهای مورد مطالعه، به‌طور معناداری بر سازۀ کلان دلبستگی به‌ مکان، اثرگذار هستند. در مجموع، در بستر مورد مطالعه، جامعۀ محلی با تکیه بر ظرفیت‌های اجتماعی-عاطفی خود، تغییرات ناشی از گسترش خانه‌های دوم را به‌صورت پدیده‌ای دوسویه تجربه می‌کند؛ پدیده‌ای که می‌تواند توأمان چالش‌ها و فرصت‌هایی را در پایداری اجتماعی و فرهنگی روستاها فراهم سازد.. https://www.toc-sj.com/article_239595_7c66f53875ae866200d6c2fc1744f8ad.pdf