پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر گردشگری فرهنگ 2717-2627 7 24 2026 04 21 Bāghshahr: An Overlooked Potential in the Tourism Development of Natanz(The Necessity of Moving Beyond the Commodification of the Cultural Landscape in Tourism Development and Emphasizing the Concept of Place) باغشهر؛ ظرفیتی مغفول در توسعۀ گردشگری شهر نطنز(لزوم گذار از متاع‌بودگی منظر فرهنگی در توسعۀ گردشگری و توجه به مفهوم مکان) 6 15 233972 10.22034/toc.2025.547076.1205 FA نگین رجب‌بوجانی گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران ریحانه نصرتیان گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران شقایق باقرزاده گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران سید پارسا اخوت گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2025 09 16 Natanz, a Bāghshahr (Garden City) born from the historical interrelationship between humans and nature within the valley-shaped landscape enclosed by the Karkas Mountains, embodies a distinctive landscape identity for this territory. Considering the city’s unique natural characteristics and cultural landscape, Natanz possesses significant potential for attracting visitors, and tourism has long been viewed as a strategy for enhancing urban livability. However, the city as it stands today cannot be regarded as a tourism-oriented city. At the same time, given the authorities’ efforts to promote tourism development, Natanz is currently exposed to various pressures related to tourism expansion. Therefore, before implementing any new development plans, it is essential to critically examine the reasons for the inefficiency of previous projects to address past shortcomings and mitigate existing deficiencies in future strategies. This article seeks to investigate the essence of Natanz’s Bāghshahr identity through a holistic and ontological approach, employing concepts such as place (makān) to explore the underlying causes of inefficiency in tourism development across three levels: Area of Intervention: Revitalization of Urban Spaces, Area of Influence: Empowerment of the Local Community, and Area of Comprehensive: The Dominance of National Development over the City. Furthermore, it aims to interpret the role of Natanz’s Bāghshahr character in shaping the city’s tourism development trajectory. This study adopts a descriptive-analytical methodology, grounded in field-exploratory observation and library-based research. It employs the walking approach, recognized as a distinctive method in landscape research, to investigate the subject matter. This study reveals that the tourism development of Natanz, instead of being grounded in an understanding of the urban landscape, has resulted from spatial reductionism, heritage commodification, and the absence of a multidimensional and integrative perspective. In other words, tourism development has approached the city not as a holistic place, but through a fragmented and object-oriented lens, one that perceives heritage merely as a museum exhibit, detached from the cultural landscape and the unique characteristics of Natanz. Moreover, rather than viewing tourism as a strategic tool for enhancing urban livability and the local community’s well-being, heritage has been treated as a commodity serving the tourism industry. For a city like Natanz, a historic Bāghshahr rich in cultural manifestations of this place-making element, an ontological understanding of its Bāghshahr identity can significantly contribute to the effectiveness of tourism development and, consequently, to the enhancement of the city’s landscape quality. نطنز، باغشهری زاییدۀ پیوند تاریخی انسان با طبیعت در بستر دره‌ای‌شکل محصور در کوهستان کرکس است که هویت منظرین ویژه‌ای را برای این سرزمین در پی داشته است. با توجه به ویژگی‌های طبیعی و منظر فرهنگی منحصربه‌فرد نطنز به‌عنوان پتانسیلی برای جذب مخاطب، گردشگری راهکاری برای ارتقای زیست شهر بوده است اما شهری که امروز مشاهده می‌شود شهری گردشگری نیست. ازطرفی شهر با توجه به تصمیم مظاهر قدرت بر ارتقای گردشگری، در معرض توسعۀ گردشگری است؛ لازم است در وهلۀ اول پیش از اتخاذ طرح‌های جدید علل ناکارآمدی طرح‌های پیشین واکاوی شود تا برای طرح‌های جدید آسیب‌ها جبران و خلاها برطرف شود. در این مقاله تلاش می‌شود با نگاهی کل‌نگر و هستی‌شناسانه به باغشهربودگی نطنز و بهره‌گیری از مفاهیمی چون مکان، علل ناکارآمدی توسعۀ گردشگری در سه سطح حوزۀ مداخله (احیای فضاهای شهری)، حوزۀ نفوذ (توانمندی جامعۀ محلی) و حوزۀ فراگیر (غلبۀ توسعۀ ملی بر شهر) واکاوی و نقش باغشهربودگی نطنز در توسعۀ گردشگری آن خوانش شود. این پژوهش، پژوهشی توصیفی-تحلیلی است که با تکیه بر مشاهدۀ میدانی-اکتشافی و کتابخانه‌ای با اتخاذ رویکرد پیاده‌روی (به‌عنوان روشی ویژه برای پژوهش منظر) به بررسی موضوع پرداخته است. این پژوهش نشان می‌دهد توسعۀ گردشگر نطنز به‌جای توجه به منظر شهر، حاصل تقلیل‌گرایی فضایی، کالایی‌سازی میراث، عدم وجود نگاهی چندجانبه و جزنگر است. یعنی توسعۀ گردشگری در درجۀ اول به جای اینکه به شهر به‌عنوان یک کل و مکان نگاه کند، بدون توجه به منظر فرهنگی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد نطنز، میراث را صرفاً موزه‌ای برای نمایش میبیند و ازطرفی به جایی اینکه گردشگری راهبرد و ابزار در جهت ارتقای زیست شهر و جامعۀ محلی تلقی شود، میراث را به منزلۀ متاعی میبیند که در خدمت خود است. برای شهری مثل نطنز، که باغشهری تاریخی و سرشار از جلوه‌هایی فرهنگی از این عنصر مکان‌ساز است، هستی‌شناسانۀ این ویژگی ارتقای کارامدی گردشگری و به‌دنبال آن ارتقای منظر شهر را در پی خواهد داشت. https://www.toc-sj.com/article_233972_549bc79498c76f0d29d47a95b1e40ca4.pdf