تبیین اثرات گردشگری مذهبی بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی شهرستان ری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، عضو هیئت علمی دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

چکیده

صنعت گردشگری به‎عنوان یکی از بزرگترین صنایع خدماتی در دنیا مطرح است که از آن به‎عنوان صادرات نامرئی نام می‎برند. اثرات آن درحوزه‎های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حتی سیاسی در مناطق مختلف کاملاً مشهود است. در میان گونه‌های گردشگری، گردشگری مذهبی یکی از رایج‌ترین نوع گردشگری است و از مهمترین انگیزه‌های گردشگران به شمار می‌رود. گردشگری مذهبی مانند پدیده‌ای اجتماعی، ناشی از کنش متقابل میان گردشگران و جوامع محلی است و این ارتباط و کنش متقابل، نقش تعیین‎کننده‌ای در ابعاد فرهنگی و اجتماعی جوامع میزبان و محلی دارد. گردشگری مذهبی وسیله‌ای است که افراد را با مذاهب و فرهنگ‌های متفاوت به یکدیگر پیوند می‌دهد. پژوهش حاضر بر آن است، با رویکردی تحلیلی- توصیفی و همچنین با استفاده از پرسش‌نامه به بررسی جایگاه جاذبه‌های گردشگری و اثرات آن بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی منطقه بپردازد. جامعۀ آماری پژوهش اهالی منطقه، گردشگران، کارشناسان و مدیران شهرری با حجم نمونۀ 100 نفر هستند. برای جمع‎آوری داده‎ها و توزیع پرسش‌نامه از روش تصادفی وتحلیل داده‎ها از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج حاصله نشان داد که بین جاذبه‌های گردشگری مذهبی و اثرات آن بر ابعاد اجتماعی و فرهنگی ارتباط معناداری وجود دارد. 

کلیدواژه‌ها


ابراهیم‎زاده، عیسی؛ کاظمی‌زاده، شمس‌الله و اسکندری ثانی، محمد. (1390). برنامه‎ریزی استراتژیک توسعۀ گردشگری، با تأکید بر گردشگری مذهبی (مطالعۀ موردی: شهر قم). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، (76)، 115-141.
ایمانی خوشخو، محمدحسین و شهرابی فراهانی، مهدیه. (1396). گردشگری مذهبی، مبانی، رویکردها، راهکارها. تهران: نورا.
جمالی نژاد، مهدی. (1391). گردشگری اسلامی. اصفهان: انتشارات آرما.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1388). ترجمه و تحقیق مفردات قران کریم (ترجمۀ سید غلامرضا خسروی حسینی). تهران: مرتضوی.
رضوانی، علی اصغر. (1379). اکوتوریسم و نقش آن در حفاظت محیط زیست. سیمای اقتصادی، (173)، 234-240.
زمانی، حسین. (1391). بازشناسی مفهوم زیارت. مشهد: آوند رشد.
سلطانی، ناصر و موسوی، میر نجف. (1393). تحلیلی بر نقش مذهب در توسعۀ گردشگری مذهبی. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 42(4)، 825-841.
صدر حاج سید جوادی، احمد. (1385). دایره‌المعارف تشیع. تهران: شهید سعید محبی.
عظیمی هاشمی، مژگان. (1391). تأملی بر مفهوم زیارت. مجموعه مقالات اولین همایش بین‎المللی گردشگری دینی و توسعۀ فرهنگ زیارت. مشهد: آیین تربیت.
فلاح تبار، نصرالله و مدیری، مهدی. (1390). گردشگری دینی و زیارتی مهم‌ترین قطب توسعۀ پایدار. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، (13)، 171-186.
قنبری برزیان، علی. (1390). تبیین ذائقۀ گردشگری مذهبی در جامعۀ ایران. اصفهان: نشر اصفهان.
مرادی، عبدالله. (1390). تحلیل اثرات فرهنگی و اجتماعی گردشگری. مجموعه مقالات همایش بین‌المللی گردشگری در مرودشت، 35-47. مرودشت: دانشگاه آزاد اسلامی.
معلوف، لویس. (1390). لغت‌نامۀ المنجد، فرهنگ بزرگ جامع نوین (ترجمۀ احمد سیاح). تهران: اسلام.
مهندسین مشاور آسه. (1390). طرح مطالعات توسعۀ کمی و کیفی زیارت امام رضا (ع). ویرایش نخست: تلفیق و ترکیب نتایج و دستاوردهای مطالعاتی فاز (1). مشهد: پارک علم و فناوری خراسان رضوی.
همایون، محمدهادی. (1384). جهانگردی: ارتباطی میان فرهنگی. تهران: دانشگاه تهران. 
Ashworth, G. J. (1991). Heritage planning: conservation as the management of urban change. Groningen: Geo Pers.
Chang, T. C. & Yeoh, B. S. (1999). “New Asia–Singapore”: communicating local cultures through global tourism. Geoforum, 30(2), 101-115.
Cohen, E. (1992). Pilgrimage centers: concentric and excentric. Annals of Tourism Research, 19(1), 33-50.
Collins-Kreiner, N. (2010a). Researching pilgrimage: Continuity and transformations. Annals of Tourism Research, 37(2), 440-456.
Collins-Kreiner, N. (2010b). The geography of pilgrimage and tourism: Transformations and implications for applied geography. Applied Geography, 30(1), 153-164.