واکاوی سبک زندگی جامعۀ معاصر تحلیل سبک سفر و تأثیر بازاریابی فرهنگی بر آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

2 پژوهشگر دکتری گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

چکیده

جامعة ایرانی در دهه‌های گذشته تغییرات عمیقی را تجربه کرده است. برخی از این تغییرات از الگوی حاکم بر تغییرات در جامعه پیروی می‌کند، در حالی که بدنة اصلی تغییرات نتیجة حکمروایی مدرنیزاسیون و پیامدهای آن است. در این میان، بازاریابی فرهنگی با ابزار قدرتمندی نظیر فرهنگ به دنبال یافتن مشتریان در عصر مدرن است. این مقاله به دنبال آن است تا تغییرات پدیدآمده در سبک سفر جامعة معاصر ایران و میزان تأثیرات بازاریابی فرهنگی بر آن را با دیدگاهی کیفی بیابد. به همین منظور، ابتدا با توسل به ادبیات پیشین چارچوب مفهومی پژوهش ترسیم شد. سپس با توجه به ماهیت مکاشفه‌ای پژوهش، روش گراندد تئوری برای آن انتخاب شد. داده‌های پژوهش از خلال مصاحبه‌های عمیق با 47 نفر از کارشناسان و کسانی که تجربة بیش از 10 سفر به خارج از کشور داشتند، انجام شد. تجزیه‌وتحلیل پژوهش با استفاده از کدگذاری سه‌گانه انجام شد و در نهایت با استخراج 14 مقولة عمده تحت عناوین شرایطی، تعاملی و پیامدی مدل مفهومی پژوهش ترسیم شد. نتایج حاکی از آن است که جامعة معاصر ایران، تحت تأثیر فرهنگ جهانی، برای بازتعریف نقش‌های اجتماعی و فرهنگی خود و ایجاد هویت‌ جدید، در هویت‌های پیشین خود تجدیدنظر و آن را مجدداً سازماندهی کرده‌ است. در این میان بازاریابی فرهنگی در بسیاری موارد نتوانسته موجب پایبندی افراد به ریشه‌های خود شود که در بسیاری از موارد با فرهنگ سنتی و رایج مغایرت اساسی دارد و تغییر ارزش‌ها، تعارض هویت و عدم تعادل مادیات و معنویات را به دنبال داشته است.

کلیدواژه‌ها


اباذری، یوسف و چاوشیان، حسن. (1381). از طبقة اجتماعی تا سبک زندگی رویکردهای نوین در تحلیل جامعه شناختی هویت اجتماعی. نامة علوم اجتماعی، 20(0)، 3-27.
ابراهیم آبادی، حسین. (1392). رویکردی میان‌رشته‌ای به سبک زندگی؛ با نگاهی به جامعة ایران. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 5(4)، 33-54.
اجتهدنژاد کاشانی، سید سالار و قوامی، نسرین‌السادات. (1392). دوگانة زائر ـ سیاح در تجربة زیستة سه نسل. مورد مطالعه: کارکنان دانشگاه شهیدبهشتی. مطالعات اجتماعی ایران، 6(4-3)، 5-26.
آزاد ارمکی، تقی و شالچی، وحید. (1384). دو جهان ایرانی: مسجد و کافی شاپ. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 1(4)، 163-183.
ایراندوست، سید فهیم و قادرزاده، امید. (1393). مطالعة کیفی سنخ‌شناسی سبک‌های زندگی. جامعه‌شناسی کاربردی، 25(3)، 135-162.
بوردیو، پیر. (1380). نظریة کنش: دلایل علمی و انتخاب عقلانی (ترجمة مرتضی مردی‌ها). تهران: نقش و نگار.
حبیب‌پور گتابی، کرم. (1395). تحولات سبک زندگی در ایران. فرهنگ مردم ایران، (44)، 117-145.
عبدی، محمدحامد و علیزاده، هوشمند. (1392). تبیین عوامل مؤثر بر الگوی سفر شهروندان با استفاده از رویکرد توسعة حمل و نقل محور (نمونة پژوهشی: مرکز شهر سنندج). مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 5(19)، 125-148.
وبلن، تورستین. (1396). نظریة طبقة تن‌آسا (ترجمة فرهنگ ارشاد). تهران: نی.
 
Askegaard, S. & Linnet, J. T. (2011). Towards an epistemology of consumer culture theory: Phenomenology and the context of context. Marketing Theory, 11(4), 381-404.
Basala, S. L. & Klenosky, D. B. (2001). Travel-style preferences for visiting a novel destination: A conjoint investigation across the novelty-familiarity continuum. Journal of Travel Research, 40(2), 172-182.
Baudrillard, J. (1998). On Consumer Society. Oxfordshire: Routledge.
Bocock, R. (2008). Consumption. New York: Routledge.
Bore, I. L. K. (2019). Travel style on Pinterest: Celebrity bodies as sites of labour and inspiration. JOMEC Journal, (14), 106-121.
Bourdieu, P. (2018). Distinction a Social Critique of the Judgement of Taste. Oxfordshire: Routledge.
Copuš, L. & Carnogurský, K. (2017). Intercultural marketing: Culture and its influence on the efficiency of Facebook marketing communication. Management & Marketing, 12(2), 189-211.
De Mooij, M. (2018). Global Marketing and Advertising: Understanding Cultural Paradoxes. California: Sage.
Giddens, A. (1993). New rules of sociological method: A positive critique of interpretative sociologies. Stanford: Stanford University.
Giddens, A. (2013). The consequences of modernity. New Jersey: John Wiley & Sons.
Hackley, C. & Hackley, R. A. (2015). Marketing and the cultural production of celebrity in the era of media convergence. Journal of Marketing Management, 31(5-6), 461-477.
Khan, S. (2019). Travel Lifestyle of Young Indian Students: Gender Distinct or Gender Blurred. International Journal of Hospitality and Tourism Systems, 12(2), 17-27.
Korani, Z. & Shafiei, Z. (2020). In search of traces of ‘The Tourist Gaze’on locals: an ethnographic study in Garmeh village, Iran. Journal of Tourism and Cultural Change, 19(5), 549-567.
Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. New York: sage.
Mannheim, K. (1993). From Karl Mannheim. New Jersey: Transaction.
Moisander, J. & Valtonen, A. (2006). Qualitative Marketing research: A Cultural Approach. New York: Sage.
Moscardo, G. (2005). Escaping the jungle: An exploration of the relationships between lifestyle market segments and satisfaction with a nature based tourism experience. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 5(2-4), 75-94.
Pung, J. M., Gnoth, J. & Del Chiappa, G. (2020). Tourist transformation: Towards a conceptual model. Annals of Tourism Research, (81), 1028-1085.
Qu, J. (2016). Research of Tourism and Cultural Marketing Operation Model. 6th International Conference on Electronic, Mechanical, Information and Management Society, Amsterdam: Atlantis Press.
Silva, A., Sousa, B. & Fernandes, P. O. (2019). The cultural marketing in the relational management: A preliminary Minho cultural approach. International Business Information Management Association Conference, IBIMA. Granada, Spain.
Sobel, M. E. (2013). Lifestyle and Social Structure: Concepts, Definitions, Analyses. Cambridge: Elsevier.
Sousa, B., Silva, A. & Malheiro, A. (2020). Differentiation and market loyalty: an approach to cultural tourism in Northern Portugal. Advances in Tourism, Technology and Smart Systems, 171, 681-690.
Tomlinson, M. (2003). Lifestyle and social class. European Sociological Review, 19(1), 97-111.
Veblen, T. (1997). The economic theory of woman›s dress. International library of critical writings in economics, (83), 279-291.