رویکرد منظر در تحقق گردشگری فرهنگ با عاملیت پدیدة فرهنگی راه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکدة هنر ومعماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، ایران.

2 استادیار گروه معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

3 دانشیار گروه معماری، دانشکدة هنر ومعماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، ایران.

چکیده

گردشگری نتیجة تمایل به شناخت فرهنگ‌های متفاوت از فرهنگ گردشگر است. فرهنگ یک عکس‌العمل عمومی به زندگی و گردشگری در ارتباط مستقیم با مسائل انسانی است. در این بین، راه نیز در برداشتی سطحی‌تر تنها نقش ارتباطی میان مبدأ و مقصد سفر گردشگر را ایفا می‌کند. اگرچه راه‌ها زمانی پیوند عمیقی با زندگی انسان برقرار می‌نمایند؛ خود می‌توانند به‌عنوان مقصد مسافران انتخاب شوند. راه‌ها مساحت قابل‌توجهی از سطح کشورها را به خود اختصاص می‌دهند؛ بدین‌ترتیب ضروریست تا در جهت فهم و ارتقاء کیفیت آن‌ها گام‌های مؤثرتری برداشت. هرچند مطالعات انجام شده در دوران مدرن، حاکی از آن است که با سرعت‌گرفتن جریان زندگی، سرعت حرکت و به تبع آن ایمنی مسیر در اولویت اول برنامه‌ریزان، طراحان و مهندسان راه قرار گرفته است. این نوع نگاه کالبدی به مقولة راه از مشخصه‌های اصلی علوم مهندسی ‌است. گذشته از اقدامات انجام گرفته توسط علوم مهندسی در جهت تسهیل و تسریع هرچه بیشتر، هدف از مطالعة راه ‌می‌تواند فراتر رود. دانش منظر به کمک فنون مهندسی آمده و با نگاهی کل‌نگر به مفهوم پدیدة راه و توجه هم‌زمان به تمام ابعاد ملموس و ناملموس راه، گام‌های مؤثری در جهت ارتقاء کیفیت آن با هدف تحقق گردشگری فرهنگی برداشته است. این پژوهش از نوع کیفی و بر پایة تحلیل محتوای کیفی بوده و سعی دارد تا با بررسی اسناد کتابخانه‌ای، مرور نظریات پیشینِ اهل فن، همچنین مشاهده و تحلیل شرایط، ضمن تأکید بر ضرورت کیفیت راه‌ها، به بررسی تأثیر و نقش بسزای رویکرد منظر در سطوح مختلف مطالعاتی پدیدة راه بپردازد.

کلیدواژه‌ها


اسپیرن، آن ویستون. (1384). زبان منظر. (ترجمة سید حسین بحرینی و بهناز امین‌زاده). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
استادی، مریم. (1393). ادراک و تصویر ذهنی و کاربرد آن در طراحی شهری (رساله دکتری منتشر نشده با بازخوانی آرای فلاسفه ایرانی- اسلامی، به راهنمایی آقای دکتر محمد نقی‌زاده). دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.
بهجت تبریزی، محمد حسین. (1394). دیوان شهریار. تهران: نگاه آشنا.
پالاسما، یوهانی. (1388). چشمان پوست: معماری و ادراکات حسی (ترجمه رامین قدس). تهران: گنج هنر.
بل، سایمون. (6831). منظر: الگو، ادراک و فرایند (ترجمة بهناز امین‌زاده). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
پرتوی، پروین. (1394). پدیدارشناسی مکان. تهران: مؤسسة تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری«متن».
پوردیهیمی، شهرام و سیدکلال، ساسان. (1391). فضای منظر: پیوندگاه فرهنگ و طبیعت. مسکن و محیط روستا، 31(38)، 17-28
خادمی، شهرزاد و مهدوی مقدم، مژده سادات. (1393). مفهوم منظر فرهنگی.منظر، 6(28)، 30-35.
رحمدل، سمانه. (1395). منظر راه در جغرافیای تاریخی ایران؛ نگاهی به کتاب راه و رباط با رویکرد منظرین. منظر، 8(36)، 52-57.
رحیمی، آرتا. (1392). مجموعه اشعار مرحوم حسین پناهی. تهران: کتاب سبز.
زومتور، پیتر. (1394). رهیافت پدیدارشناسی در اندیشه پیتر زومتور (ترجمة مرتضی نیک‌فطرت، سیده صدیقه میرگذار لنگرودی). تهران: انتشارات علم معمار.
شاهچراغی، آزاده و بندرآباد، علیرضا. (1394). محاط در محیط: کاربرد روانشناسی محیطی در معماری و شهرسازی. تهران: انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی تهران.
شیرازی، محمدرضا. (1389). معماری حواس و پدیدارشناسیِ یوهانی پالاسما. تهران: رخ داد نو.
طالبیان، محمدحسن. (1395). منظر راه در ایران. منظر، 8(36)، 72-77.
قوام‌پور، انسیه. (1395). جایگاه منظر در برنامه‌ریزی و طراحی جاده‌ها. منظر، 8(36)،41-36 .
گروتر، یورگ کورت. (1388). زیباییشناسی در معماری (ترجمةجهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون). تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
لسان، مریم. (1395). گذرگاه حیات وحش در منظر راه. منظر، 8(36)، 42-51.
لنگ، جان، (1390). آفرینش نظریة معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط (ترجمة علیرضا عینی‌فر). تهران: انتشارت دانشگاه تهران.
منصوری، سید امیر. (1395). راه به مثابه منظر. منظر، 8(36)، 3-3.
منصوری، سیدامیر. (1399). منظر ایرانی، جمع حقیقت و مجاز. منظر، 12(50)، 5.
هال، استیون؛ پالاسما، یوهانی و پرزگومز، آلبرتو. (1395). پرسش‌های ادراک، پدیدارشناسی معماری (ترجمة مرتضی نیک‌فطرت، سیده صدیقه میرگذار و احسان بیطرف). تهران: فکر نو. چاپ سوم.
 
Philips, W. J., Wolfe, K., Hodur, N. & Leistritz, L. (2013). Tourist word of mouth and revisit intentions to rural tourism destination: A case of North Dakota, USA. International journal of tourism research, 15(1), 93-104.