پیامدهای فرهنگی توسعۀ گردشگری در کشور از دیدگاه خبرگان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، ایران.

چکیده

صنعت گردشگری بر مبنای ارتباطات انسان‌ها با فرهنگ‌های متفاوت در بستر مقاصد گردشگری جریان داشته و این ارتباطات گردشگران با فرهنگ‌های متفاوت، تأثیرات مثبت و منفی متعددی در پی خواهد داشت. بر این اساس هدف پژوهش حاضر شناخت مهمترین اثرات توسعۀ گردشگری بر فرهنگ مقاصد گردشگری، در سطح جامعۀ محلی و ملی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و برای جمع‌آوری اطلاعات از روش میدانی (پرسشنامه) استفاده شده است. جامعۀ نمونه 50 نفر از خبرگان میان‌رشته‌ای در حوزۀ فرهنگ و گردشگری بوده‌اند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و Excel استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند توسعۀ گردشگری پیامدهای فرهنگی مثبت و منفی متعددی بر جامعۀ مقصد گردشگری در سطح محلی و ملی دارد. تأثیرات مثبت گردشگری در سطح جامعۀ محلی بر شاخص‌های احیای سنت‌ها و مراسم بومی، حفاظت از مکان‌های تاریخی و باستانی و آشنایی با آداب و رسوم فرهنگ‌های مختلف است و چنانچه توسعۀ گردشگری بدون برنامه‌ریزی دقیق جریان پیدا کند، مخرب بوده و باعث توسعۀ رفتار تجملی و کالایی‌شدن فرهنگ در سطح اجتماعات محلی می‌شود. همچنین توسعۀ گردشگری در سطح ملی نیز نتایجی از قبیل تقویت غرور ملی و تفاهم فرهنگی با سایر ملل در پی خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


آزادخانی، پاکزاد؛ حسین‌زاده، جعفر و سلیمی باوندپور، آذین. (1397). بررسی اثرات اجتماعی-فرهنگی توسعۀ گردشگری شهری ایلام. جغرافیای اجتماعی شهری، 5(1)، 1-15.
ادبی ممقانی، محمد؛ خانی، فضیله؛ سجاسی قیداری، حمدالله و فرخی، سعیده. (1393). ارزیابی اثرات توسعۀ گردشگری فرهنگ‌محور در تغییرات اجتماعی-فرهنگی مقاصد روستایی، مطالعۀ موردی: بخش کن، دهستان سولقان. برنامه‌ریزی فضایی، 4(2)، 55-78.
آزادخانی، پاکزاد؛ حسین‌زاده، جعفر و سلیمی باوندپور، آذین. (1397). بررسی اثرات اجتماعی-فرهنگی توسعۀ گردشگری شهری ایلام. جغرافیای اجتماعی شهری، 5(1)، 1-15.
الوانی، مهدی و پیروزبخت، معصومه. (1385). فرایند مدیریت جهانگردی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
امینی، عباس؛ بختی، سمیرا و باباجمالی، فرهاد. (1394). ارزیابی نگرش جامعۀ میزبان به توسعۀ گردشگری در مناطق روستایی. مطالعات مدیریت گردشگری، 10(30)، 77-106.
تقدیسی، احمد؛ تقوایی، مسعود و پیری، سیامک. (1391). تحلیلی بر نگرش جامعۀ میزبان به اثرات اجتماعی-فرهنگی گردشگری شهرستان دالاهو. برنامه‌ریزی فضایی، 2(1) ، 121-140.
تیموتی، دالن جی و نیائوچان، گیان پی. (1393). میراث فرهنگی و گردشگری در کشورهای در حال توسعه (ترجمۀ اکبر پورفرج و جعفر باپیری). تهران: نشر مهکامه.
چاک وای، گی و فایوسولا، ادواردو. (۱۳90). جهانگردی در چشم‌اندازی جامع (ترجمۀ على پارساییان و محمد اعرابی). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
رضوانی، علی اصغر. (1392). جغرافیا و صنعت توریست. تهران: پیام نور.
رنجبریان، بهرام و زاهدی، محمد. (1390). شناخت گردشگری. اصفهان: انتشارات چهار باغ.
سحابی، جلیل و مرادی، عبدالله. (۱۳۹۰). تحلیل اثرات فرهنگی و اجتماعی گردشگری. اولین همایش بین‌المللی مدیریت گردشگری و توسعۀ پایدار، مرودشت: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
سقایی، مهدی و خوشه‌بست، فرزانه. (1391). بررسی نقش گردشگری فرهنگی در پایداری و اشاعۀ فرهنگ ایرانی. اولین همایش ملی گردشگری و طبیعت‌گردی ایران ‌زمین، همدان: هم‌اندیشان محیط زیست فردا.
شارپلی، ریچارد و تلفر، دیوید جی. (1394). برنامه‌ریزی توسعۀ گردشگری در کشورهای درحال‌توسعه (ترجمۀ حمید ضرغام بروجنی؛ زهرا نکویی؛ نیلوفر عباسپور و مسلم شجاعی). تهران: نشر مهکامه.
صالحی‌پور، محمدرضا. (1394). مدیریت گردشگری میراث فرهنگی (راهنمای عمل). اصفهان: انتشارات چهار باغ.
قدمی، مصطفی و غلامیان بایی، محمد. (1393). اثرات گردشگری: پیامدها، چارچوب‌ها و سیاست‌ها. تهران: نشر مهکامه.
کاظمی، مهدی. (1392). مدیریت گردشگری. تهران: سمت.
میسون، پیتر. (1390). گردشگری: اثرات، برنامه‌ریزی و مدیریت (ترجمۀ روزبه میرزائی و پونه ترابیان). تهران: انتشارات نرمه.
وزین، نرگس؛ برقی، حمید و طباطبایی، سید محمد. (1397). ارزیابی اثرات توسعۀ گردشگری بیابانی بر جوامع روستایی، مطالعۀ موردی: روستاهای بخش‌های جرقویه علیا و بن رود شهرستان اصفهان. جغرافیای سرزمین، 15(57)، 105 -121.
وزین، نرگس؛ مختاری‌هشی، حسین و ستایش‌منش، مهدی. (1397). بررسی تأثیر توسعه گردشگری بر تقویت قدرت ملی ایران. پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، 3(4)، 115-139.
ولا، فرانسوا و بشرل، لیونل. (1391). گردشگری بین‌المللی (ترجمۀ محمد ابراهیم گوهریان و محمد مهدی کتابچی). تهران: انتشارات امیرکبیر.
ویلیامز، استفان. (1393). جغرافیای گردشگری (ترجمۀ محمود ضیایی). تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.

Barre, H. (1996). Culture, tourism, development: crucial issues for the XXIst century. Paris: UNESCO.
Inskeep, E. (1991). Tourism planning: An integrated and sustainable development approach. New York: Van Nostrand Reinhold.
Lanfant, M. F. (1980). Introduction: Tourism in the process of internationalisation. International Social Science Journal, 23 (1), 14-43.
Richards, G. (2000). Tourism and the world of culture and heritage. Tourism Recreation Research, 25(1), 9-17.
Sheikhi. A. (2014). Hostility, tourism. In J. Jafari & H. Xiao (Eds.), Encyclopedia of tourism. Oxford: Routledge.
Sheikhi, A. R. (2015). Tourism impacts in a multiethnic society: The case of Baluchis in Iran. Tourism Culture & Communication, 15(1), 33-46.