گردشگری حامی فقرا با رویکرد انتقادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مدیریت گردشگری و هتلداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.

چکیده

کاهش فقر یکی از موضوعات اصلی استراتژی­‌های توسعه در سرتاسر جهان است. فقر برآیند تعامل فرآیندهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است و تنها با رشد اقتصادی و توزیع مجدد درآمد، این مشکل مرتفع نمی‌شود. بنابر نظر برخی صاحب نظران، از دهۀ 1970 گردشگری ابزاری برای توسعه بوده و نقش آن در کاهش فقر و به ویژه فقر قابلیتی از اواخر دهۀ 1990 مورد توجه قرار گرفته است و از آن زمان گردشگری حامی فقرا به سرعت به روشی شناخته‏شده و ارزشمند در جهت کاهش فقر تبدیل شد. بنابراین هدف گردشگری حامی فقرا بهبود دسترسی فقرا به بخش گردشگری و فراهم‌کردن یک منبع درآمد برای آن­هاست. اما گردشگری حامی فقرا منتقدین خاص خود را نیز دارد و آنان بر این عقیده هستند که در گردشگری حامی فقرا، اولویت با کاهش فقر است و محافظت دارای اهمیت ثانویه است که این خود صدماتی بر محیط زیست، اقتصاد و فرهنگ وارد می‌کند و به همین دلیل نمی‌توان ادعا کرد که این نوع از گردشگری می‌تواند منجر به کاهش فقر (فقر قابلیتی) در تمام ابعاد شود. به همین منظور پژوهش حاضر، در پی تلفیق دو مقولۀ فقر و توسعۀ گردشگری بوده و بر آن است تا از طریق روش تحلیلی- توصیفی و مطالعات اسنادی و با تحلیل آرای صاحب‌نظران این حوزه چالش‌های گردشگری حامی فقرا را در 9 گروه با رویکردی انتقادی دسته‌بندی کرده و مورد بررسی و مداقه قرار دهد.

کلیدواژه‌ها


حاجی محمد امینی، صمد. (1387). گردشگری ابزاری برای کاهش فقر در کردستان (مجموعه مقالات سمینار تغییرات محیطی، توسعه گردشگری و کاهش فقر). تهران: جهاد دانشگاهی.
محمودی، وحید و صمیمی‌فر، سید قاسم. (1384). فقر قابلیتی. مجلۀ رفاه اجتماعی، 5 (17)، 9-32.
میچل، جاناتان و اشلی، کرولاین. (1392). توریسم و کاهش فقر (ترجمه علی شکوری)، تهران: جامعه‌شناسان.

Alvarez, M. (2012). Sustainability Issues Tourism as an Instrument for Development, A Theoretical and Practical Study. Retrieved 08 Oct 2014; from http: https://www.un.org/en.
Anderson, W. (2019). Critical Tourism Themes Emerging from the Sub-Saharan Africa, Critical
Tourism Studies Proceedings. Tanzania: University of Dar es Salaam.
Ashley, A., Haysom, G. & Poultney, C. (2005). Pro-Poor Tourism Pilots in Southern Africa. Practical Implementation of Pro-Poor Linkages by tourism Companies. South Africa: Mboza Tourism and London: Overseas Development Institute.
Ashley, C., Goodwin, H. & Roe, D. (2001). Pro-poor tourism strategies, expanding opportunities for the poor. Pro-poor tourism briefing (1), 1-4.
Balci, E., Demek, S. & Ertuna, C. (2001). Yoksulluk Olgusunun Deerlendirilmesi, In engül, T. & Ersoy, M. (Ed.), Kente Göç ve Yoksulluk: Diyarbakır Örnei. METU/UPI.
Bhowmik, S. K. & Saha, D. (2013). Financial Inclusion of the Marginalized: Vendors in the Urban Economy. New Delhi: Springer.
Blake, A., Arbache, J. S., Sinclair, M. & Thea.Teles, V. (2008). Tourism and poverty relief. Annals of tourism research, (35), I107-126.
Chok , S., Macbeth, J. & Warren, C. (2017). Tourism as a Tool for Poverty Alleviation: A Critical Analysis of ‘Pro-Poor Tourism’ and Implications for Sustainability Western Australia, Current Issues in Tourism,10(2), 144-165.
Christie, T. I. (2002). Tourism, Growth and Poverty: Framework Conditions for Tourism in Developing Counties. Tourism Review, 57 (1/4), 35-41.
Croes, R. (2012). Tourism, Poverty Relief, and the Quality-of-Life in Developing Countries. In M. Uysal, R. R. Perdue, & M. J. Sirgy, Handbook of Tourism and Quality-of-Life Research. Dordrecht: Springer.
Elliot, J. A. (2006). An Introduction to Sustainable Development. Oxford: Routledge.
Gartner, C.M. (2008). Tourism, Development, and Poverty Reduction: A Case Study from NKhata Bay, Malawi. Unpublished Master Dissertation. Canada: Waterlo University.
Goodwin, H. (2006). Measuring and reporting the impact of tourism on poverty. International center for responsible tourism university of Greenwich. England: University of Greenwich.
Harrison, D. H. (2008). A critique of pro-poor tourism. Third World Quarterly, 29 (5), 851-868.
Holden. A. (2013). Tourism, Poverty and Development, USA & Canada: Simultaneously published.
Jafari, J. (1990). Research and Scholarship: The Basis of Tourism Education. The Journal of Tourism Studies, 1 (1), 33-41.
Lee, D., Hampton, M. & Jeyacheya, J. (2015). The political economy of precarious work in the
tourism industry in small island developing states. Review of International Political Economy,
22(1), 194–223.
Medina-Muñoz, D. R., Medina-Muñoz, R. D. & Gutierrez-Perez, F. J. (2016). The impacts of tourism on poverty reduction: Anintegrated research framework. Journal of Sustainable Tourism, 24(2), 270-298.
Mitchel, J. (2019). Value Chain Analysis In PRO-POOR TOURISM: Towards A Critical Understanding Of The Contribution Of Tourism To Poverty Reduction. Englad: University of Brighton.
ÖNEZ, Z. & ÖZGÜR, H. (2012). A Critical Theoretical Evaluation On Pro-Poor, Tourism And Poverty Alleviation, 19(17),115-133 .
Roe, D., Goodwin, H. & Ashley, C. (2002). The Tourism Industry and Poverty Reduction: A business primer, pro-poor tourism briefing, (2),110-120.
Rogers, P. P., Jalal, K. F., & Boyd, J. A. (2008). An Introduction to Sustainable Development. London: Earthscan.
Sarah, H. (2015). Pro-poor tourism and its measurement in developing countries. Germany: AV Akademikerverlag.
Schyvens, R. & Russel, N. (2009). Tourism and Poverty Reduction in the South Pacific. New Zealand: Massey University.
Sharpley, R. (2009). Tourism Development and the Environment: Beyond Sustainability? London: Earthscan.
Sharpley, R. & Telfer, D. J. (2008). Tourism and Development in the Developing World. Oxford: Routledge.
Singh, T. (2018). Aspects of Tourism, Critical Debates in Tourism. Channel View Publications. Englad: Channel View.
Spenceley, A. & Seif, J. (2003). Strategies, Impacts and Costs of Pro-Poor Tourism Approaches in South Africa, South Africa: University of Johannesburg.
United Nation. (2012). The Contribution of Tourism to Poverty Alleviation, SCAPE tourism review.
Wearing, S. (2008). Pro-poor tourism: who Benefits? Perspectives on tourism and poverty Reduction. Publication in reviews Annals of tourism research 35(2), 616-618.
Whitman, S. (2008). World Poverty. New York: Facts on File.
Worldwatch Institute. (2008). State of the World: Innovations for a Sustainable Economy. London: Earthscan.